کرامت در قرآن - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٠٤ - شقاوت مسير كمال نيست

فعليت رساند . تقوا هم از اوصاف كمال سالكين به سوى حق است , اگر كسى اهل سير و سلوك نبود , تقوا ندارد . تقوا يعنى پرهيز از رهزن , اگر كسى اهل راه نبود , كمين نمى خورد , اگر كسى اهل راه نبود آسيب نمى بيند , و در نتيجه تقوائى هم ندارد . تقوا وسيله رفتن است , اين همان است كه قرآن كريم فرمود :

( تزودوا فان خير الزاد التقوى ) [١٣]

تقوا مربوط به انسان مسافر است . اگر كسى اهل سير و سلوك نبود تقوا هم نخواهد داشت , و قهرا كرامت هم ندارد .

نتيجه آن كه , نوع انسان كريم است , و كرامت او هم فقط به خاطر روح انسانى اوست , و اين روح هم بالفعل , در همه افراد انسان نيست , بلكه انسان بايد بكوشد تا به فعليت اين روح برسد , و كرامت بالقوه خود را به فعليت برساند , و اگر در جهت عكس حركت كرد , استعداد كرامت خويش را دفن كرده است ( , و قد خاب من دسيها ) [١٤] يعنى روحى را كه مى توانست به كرامت بالفعل برسد , مدسوس و مدفون نمود .

پس انسان , بالفعل , كريم نيست و اگر همانند فرشته , بالفعل كريم بود رهزن نداشت , راهى در پيش نداشت كه به پيمودن آن مكلف باشد , بلكه بالقوه , كريم است و راه به فعليت رسانيدن آن , فقط تقوا است .