سيناى فقاهت - موحد فاطمی، حسن - الصفحة ٣٦٣ - مصاحبه ها

حكم اوّلى تنباكو حرمت نيست؛ اما وقتى عنوان خاصى پيدا كرد و راهى براى سلطه اجانب شد، حكمش تغيير كرد.

به نظر من بيان امام بزرگوار كه دو عنصر زمان و مكان مهم در اجتهادند، در مورد زمانها و مكانهاست كه اين دو، عناوين موضوعات را عوض مى‌كنند. اگر از مرحوم ميرزاى شيرازى سؤال مى‌شد كه: آيا استعمال تنباكو در هندوستان هم حرام است يا نه؟ مى‌فرمودند: نه؛ چون شرايط خاص كشور اسلامى ايران اقتضاى آن حكم را داشت. پس اين، مسئله سابقه‌دارى بوده كه امام بزرگوار بدين صورت مطرح كردند.

حجت‌الاسلام سيد احمد خمينى‌ [١]

سؤال: باتشكر از حضرت‌عالى، لطفاً بفرماييد مرحوم حاج احمدآقا در چه درسى از محضرتان بهره مى‌جستند؟

بسم الله الرحمن الرحيم. اولًا؛ بايد تأثّر عميق و شديد خود را از اين مصيبت بزرگ، كه يادگار امام بزرگوارمان را از دست داديم، ابراز كنم. جداً اين مصيبت بسيار مهم و مشكل بود و تحمل آن بسيار سخت؛ چون با نبود امام بزرگوار، بوى امام و رايحه امام تنها از اين شخصيت استشمام مى‌شد؛ مخصوصاً كه از جنبه‌هاى مختلف شباهت به امام داشت. در هر صورت اميدوارم خداوند به تمامى شيعيان؛ مخصوصاً خانواده ايشان اجر كامل عنايت بفرمايد.

در مورد بعد علمى ايشان، تا حدّى كه به ياد دارم، ايشان بعد از اتمام سطوح عالى، وارد بحثهاى خارج شدند. حدود پنج سال در

[١]. روزنام اطلاعات، ٦/ ٢/ ١٣٧٤.