راست دار به دين [١]مسلمانى،و نصب حنيفا بر حال است،و در معنى او دو وجه گفتند،يكى آن‌كه:روى با دين و كار دين كن از اداى رسالت و قيام به اعباء نبوّت،و جمله آن را باش چنان كه آن‌كس كه روى بر كارى كند و جملگى آن را باشد كه چون روى به او باشد جمله تن[و] [٢]دل با او باشد،و[همۀ] [٣]همّت با او مصروف بود.و دگر آن‌كه:[روى] [٤]در نماز [٥]به جانب كعبه آر كه از شعار دين حنيفى است،و از جملۀ مشركان مباشى [٦].و«من»للتّبعيض،و وجوهى كه در حنيف گفته‌اند از پيش برفت.

وَ لاٰ تَدْعُ مِنْ دُونِ اللّٰهِ ،نهى است از عبادت اصنام رسول را و جملۀ امّت را، گفت:مخوان بدون خداى تعالى آنچه تو را منفعت و مضرّت نكند ازآن‌كه جمادى است. فَإِنْ فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذاً مِنَ الظّٰالِمِينَ ،اگر كنى از جملۀ ظالمان باشى [٧].و اين[] [٨]ازآنجا [يها] [٩]ست كه،اذا،در او ملغى [١٠]باشد براى آن‌كه در ميان مبتدا و خبر افتاد.

و در وَ لاٰ تَدْعُ [١١]،دو قول گفتند:يكى آن‌كه:ايشان را به نام خداى بر مخوان و نام اله [١٢]بر ايشان اجرا مكن چنان كه كافران مى‌كنند.دگر آن‌كه:چنان كه خداى را خوانى در حاجات و اجابت دعوات،و بر وجه عبادات و قرابات [١٣]ايشان را مخوان،و گفت: مٰا لاٰ يَنْفَعُكَ وَ لاٰ يَضُرُّكَ ،با آن‌كه اگر نفع و ضرّ توانستندى كردن هم قبيح بودى عبادت ايشان،فكيف كه از ايشان نفع و ضرّ نيايد،فهو اقبح و اشنع.و وجهى ديگر گفتند:آنچه تو را نفعى و ضرّى نكند.چنان كه خداى كند،و مراد به ظالم

[١] .اساس:نربى،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.

(٩-٨-٤-٣-٢)) .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،افزوده شد.