روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٧ - ترجمه
الوليد بن مصعب بن الرّيّان:جزاء [١]العبد الخارج على سيّده ان يغرق فى البحر،جبريل آن نوشته بستد تا آن روز كه او در دريا گرفتار شد بر او عرضه كرد،گفت:اين خطّ تو هست؟گفت:آرى!گفت:اين صفت [٢]تو هست؟گفت:آرى!گفت:بر فتواى خود بر فعل خود گرفتار آمدى اين جا.
چون جبريل-عليه السّلام-موسى را خبر داد به هلاك فرعون،موسى -عليه السّلام-قوم را خبر داد به هلاك فرعون،گفتند:ما را از كجا معلوم شود كه فرعون غرق شد؟خداى تعالى فرعون را با جملۀ سلاحها كه پوشيده داشت بر سر آورد [٣]تا مرده بر سر آب مىگرديد و موج او را بر ساحل انداخت،و بنى اسرايل او را مرده بديدند گفتند:از آنوقت باز آب هيچ مرده را فرونبرد،قوله تعالى: وَ جٰاوَزْنٰا بِبَنِي إِسْرٰائِيلَ الْبَحْرَ ،ما بگذرانيديم بنى اسرايل را،يعنى فرزندان يعقوب را به دريا.
فَأَتْبَعَهُمْ ،يقال:تبعه و اتبعه و اتّبعه بمعنى فهو تابع و متبع و متّبع.قوله: بَغْياً وَ عَدْواً ، اى ظلما و عدوانا و تجاوزا عن المقدار.و نصب ايشان بر تميز باشد.حسن بصرى در شاذّ خواند:و عدوّا،على فعول. حَتّٰى إِذٰا [١٥٧-ر] أَدْرَكَهُ[الْغَرَقُ] [٤]،تا غرق او را دريافت،يعنى فرعون را.قال،گفت،يعنى فرعون،او [٥]جواب«اذا»است و عامل در او امنت ايمان آوردم. أَنَّهُ [٦]،كوفيان خوانند [٧]مگر عاصم،«انّه»به كسر همزه،و باقى قرّاء به فتح.آنكه به كسر خواند از صلۀ«قال»،گفت كه:هرچه [از پس] [٨]«قال»آيد،كلامى مبتدا بود،و در كلام مبتدا«انّ»بايد به كسر،و آنكه«انّ» خواند،گفت:از صلت امنت باشد.بر قول اوّل،اينهمه يك كلام باشد،و بر اين قرائت دو كلام باشد،ايمان آوردم [٩]بدان خداى كه بنو اسرايل به او ايمان دارند [١٠]،و
[١] .اساس:حرى،به قياس با نسخۀ آو،تصحيح شد.
[٢] .مل:صورت.
[٣] .آج،لب،آز:بر سر آب انداخت.
[٤] .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو،از قرآن مجيد افزوده شد.
[٥] .آو،آج،بم،لب:از،آز:آن.
[٦] .اساس:آنگه،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،از قرآن مجيد افزوده شد.
[٧] .همۀ نسخه بدلها،بجز مج:خواندند.
[٨] .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،افزوده شد.
[٩] .آو،بم:آورد.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها بجز مج:آوردند.