روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٦ - ترجمه
بايد كردن و آنگه دعوت كرد او را،اين تابان [١]و طعن بر رسول است-عليه السلام.و اگر مراد به موقع كثرت ثواب است و قلّت او،اتّفاق است كه هيچ پيغامبر را و هيچ فريشته را بدينطريق [٢]نيست،و اگر تعلّل به صغر سن است،اعتبار در اين معنى به سن نيست،بل به كمال عقل است اگر منكر و مبتدع [٣]نيست كه عيسى يكساعته در گهواره پيغامبر باشد،و مىگويد:
...إني عبد اللّه آتنى الكتاب و جعلني نبيّا،و جعلني مباركا اين ما كنت و اوصاني بالصلاة و الزكاة ما دمت حيّا [٤]، و يحيى را مىگويد [٥]... وَ آتَيْنٰاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا [٦]،اى النبوة،على نمىشايد كه يا [٧]نهساله يا دهساله يا به روايتى دوازدهساله مؤمن باشد و ايمان او به موقع باشد.ديگر،آن [٨]دعوى كردن خروج است از اسلام،براى آنكه اتّفاق است كه،على جز يكبار ايمان نه آورد [٩]كه معروف است از او،و دگر روايت نكردند از او كه او وقتى تجديد [١٠]اسلام و ايمان كرد.و اگر آن را وقعى نبود و به ديگر وقت آن را تدارك نبود،او خود مؤمن نبوده باشد،چه در حيات رسول و چه بعد عثمان كه امامت كرد.و آنكه اين روا دارد در حق او مقطوع على كفره باشد،دگر [١١]نه روايت كردند مخالفان عن طرق مختلفة از رسول-عليه السلام-كه او گفت:
لو وزن ايمان علي بايمان امتي. و في رواية: و ايمان امتي.لرجح ايمان علي على ايمان امتي الى يوم القيامة، اگر ايمان على با ايمان جملۀ امّت من برسنجند،ايمان على بر [١٢]ايمان امّت من بچربد تا روز قيامت.و اخبار در اين معنى بسيارست،امّا ما سواه آنان كه جز اواند،اخبار در ايشان مختلف است و ذكر آن در تواريخ هست.
فأما سابقان انصار-على ما جاء فى الاخبار-اهل بيعت بر عقبه بودند،بيعت اول،و آن هفتكس بودند.و در بيعت دوم هم بر عقبه هفتاد كس بودند.[١٠٧-ر]و
[١] .مل:تاوان.
[٢] .مل:بر اين اطلاع.
[٣] .آو،آج،بم،مج،لب:مستبدع.
[٤] .سورۀ مريم(١٩)آيات ٣٠ و ٣١.
[٥] .اساس:مىگويند،به قياس نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.
[٦] .سورۀ مريم(١٩)آيۀ ١٢.
[٧] .همۀ نسخه بدلها،بجز مل:تا.
[٨] .همۀ نسخه بدلها:اين.
[٩] .نه آورد/نياورد.
[١٠] .آو،آج،بم،لب:به تجديد.
[١١] .آج،مج،لب:و گر.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها+جملة.