روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٤ - ترجمه
بر سر اين نافلهاى مشك ده،و نيز آنكه [از] [١]بقّال پارهاى برنج خرد قمطرهاى [٢]شكر [١٤٠-ر]بر سر آن زيادت نخواهد [٣].پس معلوم شد كه حسنى به استحقاق باشد و زيادت به تفضّل. وَ لاٰ يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَ لاٰ ذِلَّةٌ ،الرّهق الغشيان،يقال:رهقه مكروه اذا غشيه و لحقه و رهقه دين اذا ركبه،و منه:غلام مراهق اذا قارب [٤]البلوغ، و ارهقته كذلك [٥]اذا غشّيته [٦]ايّاه،قال اللّه تعالى: ...فَخَشِينٰا أَنْ يُرْهِقَهُمٰا طُغْيٰاناً وَ كُفْراً [٧].و القتر،الغبار،واحدها قترة،و القتار رائحة المرق،و الاقتار التضييق [٨]فى المعيشة،و ابن قترة نوع من الحيّات [٩]سمّيت بذلك لاغبرارها بالتّراب،قال الشّاعر:
متوّج برداء الملك يتبعه
موج [١٠]ترى [١١]فوقه الرّايات و القترا
[حقتعالى گفت:نرسد به رويهاى ايشان گردى و مذلّتى.عبد اللّه عبّاس و قتاده] [١٢]گفتند:سياهى روى خواست،بعضى[دگر] [١٣]گفتند:كآبة [١٤]و كسوف گرفتگى و دژمى.و حسن بصرى خواند:قتر،بسكون التّاء [١٥]،و هما لغتان،كالقدر و القدر،و نيز مذلّتى و صغارى به ايشان نرسد. أُولٰئِكَ أَصْحٰابُ الْجَنَّةِ ،ايشان اهل بهشت باشند و در آنجا هميشه باشند و مخلّد [١٦]باشند.
قوله: وَ الَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئٰاتِ ،و آنان كه ايشان كسب سيّئات و بدى كنند، حقتعالى بر عادت او در باب ترغيب و ترهيب و وعد و وعيد چون ذكر مؤمنان و مطيعان و جزاى ايشان بگفت،عقيب آن ذكر كافران و عصاة و پاداشت ايشان گفت،آيت اوّل در بيان [١٧]فضل خود كرد بر مؤمنان،و در اين آيت بيان عدل خود
[١] .اساس:ندارد،از آو،افزوده شد.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:قمطرى.
[٣] .اساس:خواهد،به قياس با نسخۀ آو،تصحيح شد.
[٤] .آج،آز:اذا اقارب.
[٥] .همۀ نسخه بدلها،بجز مج و لب:ارهقه كذا،مج،لب:ارهقته كذا.
[٦] .آو،آج،بم،مج،آز:غشيه.
[٧] .سورۀ كهف(١٨)آيۀ ٨٠.
[٨] .آو،آج،بم،آز:التضيق.
[٩] .اساس:الحيوان،به قياس با نسخه آو،تصحيح شد.
[١٠] .اساس:هوج،به قياس با نسخۀ آج،تصحيح شد.
[١١] .آج،آز:يرى.
[١٣] [١٢] .اساس:افتادگى دارد،به قياس با نسخۀ آو،افزوده شد.
[١٤] .آو،آج،بم،لب،آز:كاابه.
[١٥] .اساس:بسكون تا الثا،به قياس با نسخۀ آو،تصحيح شد.
[١٦] .همۀ نسخه بدلها:هميشه و مخلّد.
[١٧] .همۀ نسخه بدلها:در آيت اوّل.