بكذا،و أدراني فلان،اى اعلمنى [١].سيبويه گفت:با[يا] [٢]فصيح‌تر است،براى آن‌كه لغت قرآن بر اين است،و حسن بصرى خواند در شاذ:و لا ادرأتكم به،[اى] [٣]، و لا اعلمتكم به،و اين لغت بنى عقيل است كه ايشان با«الف»گردانند،و همچنين لغت طىّ يقولون:اعطأت و لبّأت،بمعنى اعطيت و لبّيت للجارية [٤]و النّاصية جاراة و ناصاة،و انشد المفضّل[١٣٤-ر]:

الّا اذنت اهل اليمامة طيّئ بحرب كناصاة الاغرّ المشهّر
قالوا:بقى و رضى و نهى،بمعنى بقى و رضى و نهى،قال زيد الخيل [٥]:

لعمرك ما اخشى التّصعلك ما بقا على الارض قيسى يسوق [٦]الاباعرا
و قال آخر:

لزجرت قلبا لا يزيغ لزاجر انّ الغوىّ اذا نهى لم يعتب
اى،اذا نهى.و بزّى روايت كرد عن ابى كثير [٧]:و لأدريكم،بر اثبات و ايجاب،[اى] [٨]و لأعلمكم اللّه به،اگر خداى خواستى من نخواندمى بر شما،[بل] [٩]خداى اعلام كردى شما را.عبد اللّه عبّاس خواند:و لا انذرتكم به،من الانذار،و من شما را به آن نترسانيدمى.آنگه بر اين قول حجّت آورد،گفت:فقد لبثت فيكم عمرا من قبله،گفت:من پيش از اين عمرى[در ميان] [١٠]شما زندگانى كردم و آن چهل سال بود،كه اتفاق است كه:خداى تعالى رسول را به چهل‌سالگى فرستاد-و به مكّه ده [١١]سال مقام كرد و به مدينه سيزده سال [١٢]و چون با جوار رحمت ايزدى شد شست [١٣]و سه سال بود او را،از اين جا گويند:چهل سال عمرى باشد اگر اين كارى بود[ى] [١٤]ساخته و انداختۀ من پيش از اين بر من اثر[ى] [١٥]بودى. أَ فَلاٰ تَعْقِلُونَ ،عقل

[١] .آج،آز:علّمنى.

[١٥] [١٤] [٣] [٢] .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،افزوده شد.

[٤] .اساس:للحاره،به قياس با نسخۀ آو،تصحيح شد.

[٥] .آو،آج،بم،لب:زيد بن الخيل.

[٦] .اساس:يسوى،به قياس با نسخۀ مج،تصحيح شد.

[٧] .آج،مل،مج،لب،آز:ابن كثير.

[١٠] [٩] [٨] .اساس:ندارد،از آو،افزوده شد.

[١٢] [١١] .كذا در جميع نسخ،ظاهرا مدّت توقف نبى اكرم(ص)در مكّه ١٣ سال و در مدينه ١٠ سال بوده است.در كشف الاسرار و عدّة الابرار(ج ٤ ص ٢٦٤)آمده است.قال ابن عباس:نبى رسول اللّه و هو ابن اربعين سنة و اقام بمكة ثلث عشرة سنة و بالمدينة توفّى و هو ابن ثلث و ستين سنة.

[١٣] .همۀ نسخه بدلها:شصت.