آن‌همه اكرام و اعزاز.عبد اللّه عبّاس گفت:از آن تعجّب بخنديد كه او را به پيرى بشارت دادند به فرزند،و بعضى ديگر گفتند:به خرّمى امن بخنديد،چون بدانست كه ايشان نه به مكرى و مكروهى آمده‌اند.مجاهد و عكرمه گفتند:ضحكت،اى حاضت،تقول [١]العرب:ضحكت الارنب اذا حاضت،و قال الشّاعر:

و ضحك الارانب فوق الصّفا كمثل دم الجوف يوم اللّقاء
فَبَشَّرْنٰاهٰا بِإِسْحٰاقَ ،ما بشارت داديم او را به اسحاق و از پس اسحاق به يعقوب كه فرزندزاده بود.عبد اللّه عبّاس و شعبى گفتند:الوراء،ولد الولد.

و مقريان [٢]خلاف كردند در اعراب يعقوب،ابن عامر و عاصم،و يعقوب خواندند.

و گفتند:محلّ او نصب است به نزع حرف الجرّ،اى بيعقوب،و گفته‌اند:به اضمار فعلى،و التّقدير:وهبنا له يعقوب،و باقى قرّاء به رفع خواندند به [٣]ابتدا.و من وراء در جاى خبرش باشد جار و مجرور.

چون بشارت بشنيد به فرزند و فرزندزاده،تپنچه [٤]بر روى زد و گفت:يا ويلتى! اين كلمه‌اى است كه عرب گويند عند الامر الفظيع،و حرف ندا براى آن در او شد كه پندارى او شخصى است كه اين مرد او را مى‌بخواند و مى‌گويد:اى ويل!بيا كه جاى تو است.و امّا«الف»در آخر او محتمل است دو وجه را:شايد تا ندبه را بود چنان كه [٥]:وا زيدا،و وا عمرا [٦]!و شايد كه منقلب بود از«ياى»اضافت،و التّقدير:يا ويلى. أَ أَلِدُ ،استفهام است بر سبيل تعجّب،اى كيف يمكن هذا. وَ أَنَا عَجُوزٌ ،و «واو»حال است،و من پيرى‌ام بدين حال [٧]رسيده.و عجوز،فعول باشد از عجز بناى مبالغت.

محمّد بن اسحاق گفت:نود و دو سالش بود،مجاهد گفت:نود و سه سالش بود. وَ هٰذٰا بَعْلِي شَيْخاً ،[و] [٨]اين [٩]شوهر من است هم پير [١٠].شوهر را براى آن بعل خوانند

[١] .آج،لب،آز:كقول،مل:يقول.

[٢] .آج،لب،آز:مفسّران.

[٣] .آو،آج،بم:بر.

[٤] .آج،لب،آز:طپانچه.

[٥] .آو،آج،بم،لب،آز:چنانچه.

[٦] .آج،لب،آز:عمروا.

[٧] .مل،مج،لب:سال.

[٨] .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،افزوده شد.

[٩] .همۀ نسخه بدلها+كه.

[١٠] .همۀ نسخه بدلها+است.