و همچنين در معنى استعاذت نوح واجب نكند كه او پناه با خداى از آن دهد كه او تعاطى كرده باشد آن را،بل روا بود كه پناه با خداى دهد[از چيزى كه هرگز نكرده باشد،چنان كه يكى از ما پناه با خداى دهد] [٢]از جذام و جنون و علتهاى ديگر،و اگرچه هرگز او را از آن معنى چيزى [٣]نبوده باشد.

قوله: قِيلَ يٰا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلاٰمٍ مِنّٰا وَ بَرَكٰاتٍ -الآية،حق‌تعالى در اين[١٨٠-ر]آيت گفت:نوح را گفتند-و اين قول يا خدا گفته باشد يا فريشتگان به فرمان خداى:

اِهْبِطْ ،از كشتى فرود آى،چون كشتى به منزلت مركوبى نهاد،نزول او را هبوط خواند از آن،چون كسى كه از بلندى فرود آيد. بِسَلاٰمٍ ،اى بسلامة.منّا،يعنى در حالى كه حال سلامت بود [٤].و روا بود كه«با»به معنى«مع»باشد. وَ بَرَكٰاتٍ عَلَيْكَ ،و بركاتى بر تو،جمع بركت باشد،يعنى ثبات خير و منافع،من بروك البعير و هو ثباته و مقامه. وَ عَلىٰ أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَكَ ،و بر امّتانى كه با تواند.و«من»تبيين را باشد.

وَ أُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ،و امّتانى و گروهى[كه] [٥]از فرزندان اينان باشند و از پس اينان آيند كه ما ايشان را ممتّع و برخوردار خواهيم گردانيدن از جملۀ كافران [٦]كه در دنيا باشند،آنگه [٧]از ما ايشان را عذابى اليم،دردناك،مولم رسد.

و جماعتى مفسّران گفتند:اين سلام متناول است آنان را كه در كشتى بودند [٨]و فرزندان ايشان را از مؤمنان تا به دامن قيامت.و همچنين در مثل آن عذاب خواهند بودن هرچه از فرزندان آن قوم بودند از كافران تا به دامن قيامت.

امّا قول آن‌كس كه گفت:آن عذاب همه را بر سبيل عقوبت بود بالغ را و طفل را،قول او خطاست،براى آن‌كه عذاب اگرچه عامّ بود،و جهش مختلف بود،عقلا را و كفّار را بر سبيل عقوبت بود بر كفر ايشان [٩]،و اطفال و مجانين و بهايم را و آنان را

[١] .اساس:نكند،به قياس با نسخۀ آو،و اتّفاق جميع نسخ،تصحيح شد.

[٥] [٢] .اساس:ندارد،به قياس با نسخه آو،و ديگر نسخه بدلها،افزوده شد.

[٣] .آو،آج،بم،لب،آز:او را آن علّتها.

[٤] .همۀ نسخه بدلها:باشد.

[٦] .مل،لب+ايشان‌اند.

[٧] .مل:آنگاه.

[٨] .همۀ نسخه بدلها+با او.

[٩] .آو،آج،بم،لب،آز:عقلا را بر سبيل عقوبت بود و كفّار را بر كفرشان.