روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٨ - ترجمه

آنگه گفت: فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ ،انتظار مى‌كنند [١]ايشان را، إِلاّٰ مِثْلَ روزگار آنان كه رفتند پيش ايشان،يعنى الّا مثل آن عذاب كه بر ايشان رفت از عذاب استيصال و خسف و مسخ و صاعقه و طوفان و مانند آن.و اين استفهام [٢]بر سبيل تقريع است،و معنى نفى،و المعنى:ما ينتظرون الّا العذاب،يعنى هيچ نماند از آيات و ادلّة و براهين كه به ايشان نيامد،اكنون عذاب مانده است. قُلْ فَانْتَظِرُوا ،بگو ايشان را كه منتظر باشى كه من با شما از جملۀ منتظرانم [٣]آن را كه خداى وعده داد.

ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنٰا ،[در كلام محذوفى هست،و آن آن است كه:فاذا جاء العذاب فانّا نهلك الكافرين ثمّ ننجّي رسلنا] [٤].چون عذاب فروفرستاديم،كافران را هلاك كنيم و پيغامبران را برهانيم و مؤمنان را.يعقوب خواند و كسائى راوى [٥]عن ابى بكر:ننجي به تخفيف،و باقى قرّاء به تشديد،يقال:نجا فلان ينجو [٦]او انجيته انا و نجّيته،و هر دو به يك معنى باشد.حق‌تعالى گفت:من عذاب به مستحق رسانم اگرچه عذابى عام باشد،پيغامبران و مؤمنان را كه با ايشان ايمان دارند از عذاب [٧]برهانم.آنگه گفت:حق است و واجب بر ما كه مؤمنان را برهانيم.و نصب حقّا،بر صفت مصدرى محذوف باشد،اى نجاة حقّا،اى [٨]قولا حقّا،او حقّ علينا [٩]هذا [الانجاء حقّا] [١٠].

[قوله] [١١]: قُلْ يٰا أَيُّهَا النّٰاسُ ،حق‌تعالى در اين آيت امر كرد رسول را كه:بگو مردمان را و مكلّفان را كه،اگر شما در شكّى از دين من و نمى‌دانى كه من چه اعتقاد و طريقت دارم،بدانى كه بر طريقت و دين شما نه‌ام،اين معبودان را كه شما بدون