مقدار تعزير به مقدار حد كامل نمى‌رسد، بلكه كمتر از آن است و كمترين مقدار حد در افراد آزاد هشتاد تازيانه و در برده‌ها چهل تازيانه است. پس نهايت تعزير در باره شخص آزاد هفتاد و نه تازيانه و حداكثر تعزير در باره برده‌ها سى و نه تازيانه خواهد بود. (٤١)

در جاى ديگر مى‌فرمايد:

مقدار تعزير در نزد ما و عده‌اى به كمترين مقدار حد نمى‌رسد كه نهايت تعزير هفتاد و نه ضربه در مورد انسان آزاد است ... و مقدار آن در برده از نظر ما يكى كمتر از پنجاه تازيانه است كه حد زنا در برده است، اما در مورد شرب خمر و قذف، حد برده نصف آزاد نيست؛ چون اصحاب ما از ائمه روايت كرده‌اند كه انسان آزاد و برده در آن يك سان هستند و رواياتى نيز دلالت دارند كه اين دو حد نيز نصف است كه در نتيجه تعزير برده سى و نه تازيانه است. برخى گفته‌اند كمترين مقدار حد در بنده بيست تازيانه در شراب است كه بر اساس آن در تعزير تا نوزده تازيانه زده مى‌شود. (٤٢)

در نقد اين قول به چند نكته مى‌توان اشاره داشت:

١. ايشان كمترين ميزان حد را هشتاد تازيانه ذكر مى‌كند؛ در حالى كه حداقل

(٤١) شيخ طوسى، الخلاف، دفتر انتشارات اسلامى، قم، ١٤٠٧ق، ج ٥، ص ٤٩٧، كتاب الأشربه، مسئله ١٤.
(٤٢) طوسى، المبسوط في فقه الإمامية، المكتبة المرتضوية لإحياء الآثار الجعفرية، تهران، ١٣٨٧ق، ج ٨، ص ٦٩.