فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٢ - حرمت خود كشى و وجوب حفظ جان خود و ديگرى آیت الله رضا استادى
طبرسى در مجمع البيان مىگويد:
براى معناى اين آيه چند وجه گفته شده است:
وجه اول: مراد اين است كه خودتان را به دست خودتان، با ترك انفاق در راه خدا، به هلاكت ميفكنيد. با ترك انفاق در راه خدا دشمن بر شما غلبه خواهد كرد.
وجه دوم: منظور اين است كه با نااميدى از مغفرت، مرتكب معاصى نشويد.
وجه سوم: مراد اين است كه اگر نمىتوان بر دشمن غلبه كرد و قدرت بر دفاع وجود ندارد، نبايد وارد جنگ با آنان شد.
وجه چهارم: مراد اين است كه در انفاقى كه موجب سختگيرى برخود مىشود، اسراف نكنيد. نزديك به اين معنا، روايتى است كه از امام صادق(ع) نقل شده كه وى فرمود: اگر مردى همه آنچه را در دست دارد، در راه خدا انفاق كند، كار خوبى نكرده و توفيق محسوب نمىشود؛ به جهت قول خداوند كه مىفرمايد: «خودتان را به دست خودتان به هلاكت نيفكنيد و نيكى كنيد، همانا خداوند، نيكوكاران، يعنى افراد ميانه رو را دوست دارد».
آيه دلالت دارد بر حرمت اقدام به كارى كه در آن بيم جان است، نيز دلالت دارد بر جواز ترك امر به معروف هنگام ترس؛ چون اين كار، خود را به هلاكت انداختن است. همچنين اين آيه بر جواز صلح با كفّار و بغات دلالت دارد، در صورتى كه امام بيم جان بر خود يا مسلمانان را داشته باشد. (٦)
صاحب تفسير الميزان مىگويد:
{و أنفقوا في سبيل اللّه ولاتلقوا بأيديكم إلى التهلكة.. } .خداوند در اين آيه امر به انفاق مال براى به پاداشتن جهاد در راه خدا كرده است... و «باء» در
(٦) مجمع البيان في تفسير القرآن، ج٥، ص ٥٧.