٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٦ - نكتهها(١٩) رضا مختارى

مى‌شود فلانى دوره‌اى ـ چهل ـ پنجاه جلدى در فقه، يا رجال تأليف كرده است و آنچه به چشم مى‌آيد چهل ـ پنجاه جلد كتاب است.در حالى كه گاهى يك كتاب كوچك در همان موضوع، از آن چهل ـ پنجاه جلد ارزش و اهميت و فايده بيشترى دارد؛ چون نظريات ابداعى، تازه، يا روش‌هاى نو و غير تكرارى در آن هست، بر خلاف فلان كتاب چهل ـ پنجاه جلدى، كه تماماً يا غالب قريب به تمامش تكرار مكرّرات و برف انبار كردن مطالب است، بدون هيچ نكته تازه يا روش نو، يا ابداع منهج و نظريه‌پردازى. معيار بايد كيفيت باشد، نه كميت و حجم. آثار شهيد اوّل با تحقيق و تصحيح و تحشيه به بيست جلد، و آثار علامه شرف الدين به پانزده جلد، و آثار علامه بلاغى به ده جلد نمى‌رسد، ولى همه مفيد و در سطح عالى و خالى از حشو و تكرار مكررات است. ولى گاهى دوره‌هاى مفصّل فقهى يا رجالى، يا تقريرات دروس اصول به اندازه يك كتاب كوچك در همان موضوع، ارزش ندارد و جز تطويل بلاطائل و اتلاف وقت خواننده اثرى ندارد. در حالى كه در ارزيابى هر كتاب علمى، بايد ديد چه ثمر و فايده‌اى دارد و چه مقدار به پيشرفت علم و رفع ابهامات و تصحيح اغلاط موجود در آن علم كمك مى‌كند. البته هستند نوابغ و كسانى كه هم كمّيت آثارشان زياد است و هم با كيفيت خوب و عالى است مانند، شيخ انصارى، صاحب جواهر الكلام، و علامه طباطبايى (قدس سرّه) صاحب الميزان.

در باره اين آفت كه دامن گير برخى محافل علمى شده و به تكرار مكررات در تقريرات نويسى روآورده‌اند و راه چاره آن، در جاى ديگر توضيحى داده‌ام (ر.ك: جمع پريشان، ج١، ص٤٢٥ ـ ٤٢٧، ٤٣٢ ـ ٤٣٤ فصل هفتم: تحقيق و پژوهش) و اگر توفيقى باشد إن شاء اللّه‌ بازهم به آن خواهم پرداخت.

يكى از شخصيت‌هايى كه به كيفيت آثار علمى اش توجه داشت، نه كميت و