رسول خدا(ص) سوره حمد را چنين قرائت فرمود: {بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم،الحمد للّه‌ ربّ العالمين، الرحمن الرحيم، مالك يوم الدين، إيّاك نعبد و إيّاك نستعين، اهدنا الصراط المستقيم، صراط الذين أنعمت عليهم غيرِ المغضوبِ عليهم ولا الضّآلّين } و فرمود: اين سوره هفت آيه است. (٤٠)

فاتحة الكتاب، با بسمله هفت آيه است

اگر بسمله را آيه‌اى به شمار آوريم، فاتحة الكتاب داراى هفت آيه است. از اين رو، ملاحظه مى‌كنيم كه مصحف‌هاى معروف، بسمله را آيه‌اى از اين سوره شمرده‌اند؛ هر چند در سوره‌هاى ديگر در شمار آيات نيامده است. بر اين اساس، فاتحة الكتاب هفت آيه دارد به اين صورت:

{بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم(١)الحمد للّه‌ ربّ العالمين(٢) الرحمن الرحيم(٣) مالك يوم الدين(٤) إيّاك نعبد و إيّاك نستعين(٥) اهدنا الصراط المستقيم(٦) صراط الذين انعمت عليهم غير المغضوب عليهم ولا الضّآلّين(٧ } .

ملاحظه مى‌شود كه هر آيه، جمله‌اى كامل است. اما كسانى كه بسمله را آيه‌اى از آيات هفت گانه اين سوره حساب نكرده‌اند، عبارت «صراط الذين انعمت عليهم» را يك آيه و عبارت «غير المغضوب عليهم» را آيه‌اى ديگر دانسته‌اند. معناى اين كار آن است كه مبدلُ منه را يك آيه و بدل را آيه‌اى ديگر قرار داده‌اند و اين، چيزى نيست كه ذوق سليم آن را روا دارد؛ چنان كه اگركسى عبارت: «إيّاك نعبد» را يك آيه و «اياك نستعين» را آيه‌اى ديگر قرار دهد، بيراهه رفته است؛ زيرا اين دو جمله داراى ساختارى واحد است كه بر توحيد در عبادت و استعانت از خدا تصريح مى‌كند؛ بنابراين فاصله انداختن بين آنها معنا ندارد.

(٤٠)الدرالمنثور، ج١، ص ١٢.