٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٢ - نماز تراويح سنت يا بدعت؟ جعفر سبحانى آیت الله

و نه هر شب و نه به اين تعداد از ركعات انجام مى‌شده است.(تا آنجا كه مى‌گويد:) نوافل شبهاى ماه رمضان بدعت نيست؛ زيرا پيامبر(ص) فرموده است:

اقتدوا بالذين من بعدي أبي بكر و عمر؛ از دو نفرى كه بعد از من هستند؛ يعنى ابوبكر و عمر، پيروى كنيد.

و اگر صحابه در اين زمينه با عمر همراهى مى‌كردند، ديگر به اين عمل بدعت اطلاق نمى‌شد.

عينى هم گفته است:

عمر اين عمل را بدعت ناميد؛ زيرا رسول خدا(ص) جواز اين عمل را صادر نكرد و در زمان ابوبكر هم اين كار انجام نگرفت و رسول خدا(ص) به انجام آن مايل نبود. (٦١)

رواياتى وجود دارد كه نشان مى‌دهد اوّلين فردى كه جواز به جماعت خواندن اين نماز را وضع كرد، عمر بود كه برخى از آنها را نقل مى‌كنيم:

١.ابن سعد در شرح حال عمر مى‌نويسد:

عمر اوّلين كسى بود كه نماز تراويح را وضع كرد و مردم را براى به جماعت خواندن آن گرد آورد و اين مطلب را به سرزمين‌هاى مختلف مملكت اسلامى بخشنامه كرد. اين جريان در سال چهاردهم هجرى روى داد. (٦٢)

٢. ابن عبدالبرّ در شرح حال عمر چنين نوشته است:

عمر اوّلين فردى بود كه ماه روزه را به نمازهاى مستحبى دسته جمعى نورانى كرد. (٦٣)


(٦١) عمدة القاري، ج٦، ص١٢٦، در نسخه‌اى كه اين روايت از آن نقل شده به جاى جمله«و رسول خدا(ص) به آن مايل نبود» عبارت «رسول خدا(ص) به آن مايل بود» آمده است. همچنين بعد از اين جمله، به جاى كلمه «قوله»، واژه «بقوله» آمده است.
(٦٢) الطبقات الكبرى، ج٣، ص٢٨١.
(٦٣) الاستيعاب، ج٣، ص١١٤٥، شماره ١٨٧٨.