٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١ - ولايت الهى و حکومت اسلامى محمد مؤمن قمى آیت الله

{إنّما أمرتُ أن أَعبد ربّ هذِه البلدة الّذي حرّمَهَا و له كُلّ شيءٍ} ، و (٩) { و للّه‌ ما في السّموات و ما في الأرض و إلى اللّه‌ تُرجعُ الأمور} (١٠)

و نيز

{وَلَه من في السّموات و الأرض كلٌّ له قانتون} (١١) ؛

در آيه اوّل حكم كرده است كه تمامى اشيا براى خداوند است و حرف لام در كلمه «له» ظاهر در ملكيت است و گفته شده كه ملكيت خداوند متعال، ملكيت حقيقى است و از ملكيت‌هاى اعتبارى بين افراد، مثل ملكيت شخص نسبت به اموالش نيست و ظاهر «ما في السموات»، همان گونه كه اطلاق كلمه «ما» اقتضا مى‌كند، همه اشياى حقيقى موجود در عوالمى است كه بر زمين احاطه دارند، اعم از عاقل و غير عاقل. مراد از كلمه «من» كه در آيه آخر آمده همه اشخاص صاحب عقل و شعور است. پس از آيات سه گانه فهميده مى‌شود كه هر شى‌ء موجود با شعور و يا بى شعور، چه در زمين و چه در عوالم محيط بر آن، همگى ملك خداوند متعال هستند و اين همان لازمه معناى خالقيّت و ربوبيّت عامّه پروردگار است كه در آيات گذشته به آن اشاره شد.

خلاصه كلام اين كه، آنچه از اين آيات و آيات مشابه آنها به دست مى‌آيد اين است كه همه اشيا و اشخاص ملك حقيقى خداوند هستند و از آنجا كه همه حقيقت آنها ملك خداست، پس ممكن نيست ملك غير خدا باشند؛ زيرا اجتماع دو ملكيت برشى‌ء واحد جايز نيست. بنابراين، همه چيز فقط ملك طلق خداوند است و اشاره كرديم كه لازمه اين مالكيّت انحصارى آن است كه پروردگار حقّ وضع و جعل هر گونه وظيفه‌اى را كه اراده كند، بر مخلوقات خود خواهد داشت.


(٩) نمل، آيه ٩١، همانا من مأمورم كه فقط خداى اين شهر را كه آن را بيت الحرام قرار داده است پرستش كنم و آن خدا، مالك همه چيز عالم است.
(١٠) آل عمران، آيه ١٠٩ ، هر چه در آسمانها و زمين است ملك خداست و بازگشت همه كارها به سوى اوست.
(١١) روم، آيه ٢٦، هركس در آسمان و زمين است همه بنده او و با كمال خضوع و خشوع مطيع فرمان وى هستند.