فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٨ - «سجده بر خاك» در پرتو كتاب و سنّت آیت الله جعفر سبحانى

ب) تبديل سنّت به بدعت

قبلاً آگاه شديم كه سجده بر زمين يا حصير و بوريا، و امثال آن، سنّت پيامبر(ص) و اصحاب او، و سجده بر فرش و سجّاده و امثال آن، بدعت بوده است و خداوند آن را معتبر نمى‌داند، اما متأسفانه امروزه سنّت به بدعت و بدعت به سنّت تبديل شده است؛ به طورى كه اگر كسى در مساجد و در انظار مردم به سنّت عمل كرده، بر خاك و سنگ سجده كند، بدعت‌گذار شمرده مى‌شود. البته مسئله سجده بر خاك و سنگ، تنها مسئله‌اى نيست كه عمل به آن، بدعت محسوب شود، بلكه در فقه مذاهب چهارگانه، نظاير ديگرى هم از اين قبيل به چشم مى‌خورد كه موارد زير از آن جمله است:

١. شيخ محمد بن عبدالرحمن دمشقى گفته است: سنّت پيامبر(ص) در باره قبر، صاف و مسطّح كردن آن بوده است و به احتمال قريب به يقين، شافعى هم آن را اولى مى‌داند.

ابوحنيفه و مالك گفته‌اند: بلندتر كردن قبر از روى زمين، بهتر است؛ زيرا صاف و مسطّح كردن آن، شعار شيعه شده است. (١)

رافعى گفته است: پيامبر(ص) قبر فرزندش، ابراهيم را تسطيح كرد.

از قاسم بن محمد نقل شده است كه قبر پيامبر(ص)، ابو بكر و عمر را صاف و مسطّح ديدم.

ابن ابى‌هريره گفته است: امروزه بهتر است به جاى تسطيح قبور، آنها را بلندتر از روى زمين قرار دهيم؛ زيرا تسطيع، شعار رافضيها شده‌است. بنابراين، مخالفت كردن با آنها و حفظ ميّت و خانواده او از اتهام بدعت، بهتر است.

نظير اين سخن نيز از او حكايت شده و آن اينكه: چنانچه در موردى جهر به «بسمله» شعار شيعه شده باشد، بهتر است براى مخالفت با آنان، آهسته ادا شود. وى براى اين موضوع‌گيرى، به حديثى از پيامبر(ص) استدلال مى‌كند كه: «هرگاه پيامبر(ص) جنازه‌اى مى‌ديد، مى‌ايستاد؛ تا اينكه به او عرض شد: يهوديان چنين مى‌كنند؛ پس از آن، اين كار را براى مخالفت با آنها ترك كرد.


(١) دمشقى، رحمة الأُمة في اختلاف الائمة، ج١، ص٨٨؛ علاّمه امينى، الغدير، ج١٠، ص٢٠٩.