البته از نظر شيعه، سجده بر تربت كربلا اجبارى نيست و شيعيان معتقد نيستند كه شرع و دين، يا مذهب، آن را واجب كرده است و هيچ يك از شيعيان، از آغاز تا به حال، بر خلاف تصوّر جاهلان، بين آن و ديگر خاكها، از نظر جواز سجده بر آن، فرقى نگذاشته است.

ترجيح سجده بر تربت كربلا چيزى جز استحسان عقلى، يعنى انتخاب چيزى براى سجده كه عقل و منطق و خرد ورزى، آن را برتر مى‌داند، چيز ديگرى نيست؛ همچنان كه بسيارى از مردم مذاهب مختلف، در سفرهاشان چيزهايى جز تربت كربلا، كه سجده بر آنها صحيح است، مانند حصير پاك و تميزى كه به پاكى آن اطمينان دارند و يا سجّاده‌اى پاك، با خود مى‌آورند و در نمازهايشان بر آنها سجده مى‌كنند. (١)

آنچه گذشت، بحثى اجمالى از اين مسئله فقهى بود و تفصيل آن را به محل خودش موكول مى‌كنيم. البته آنچه دانشمندان نامدار و بزرگ عصر در اين زمينه نوشته‌اند، ما را از آن بى‌نياز مى‌كند كه اينك به ذكر مقدارى از آنها بسنده مى‌كنيم:

١. مصلح كبير، محمد حسين كاشف الغطاء(١٢٩٥-١٣٧٣هـ) در كتاب: الارض و التربة الحسينية.

٢. علاّمه، شيخ عبدالحسين امينى، مؤلّف الغدير(١٣٢٠-١٣٩٠ هـ) كه در انتهاى كتابش به نام سيرتنا و سنّتنا، رساله‌اى در اين موضوع نگاشته است.

٣. كتاب السجود على الأرض، اثر علاّمه شيخ على احمدى كه خيلى خوب تحقيق و تتبّع كرده است.

بنابراين، آنچه ما در اين مسئله گفتيم، از انوار علوم آنان اقتباس شده است كه خدا گذشتگان آنها را رحمت و بازماندگان آنان را حفظ فرمايد.

(١) سيرتنا و سنّتنا، ص١١٦ و ١٦٧، چاپ نجف اشرف.