اين روايت را كه اصحاب صحاح، سنن و مسانيد نقل كرده‌اند، از حقيقت برخى روايات كه ظهور در جواز سجده بر لباس در حال اختيار نيز دارد، پرده برمى‌دارد؛ زيرا روايت انس تصريح مى‌كند كه جواز سجده بر لباس، مختص حالت ضرورت است. پس اين روايت، قرينه مى‌شود بر اينكه مراد از اين روايات مطلق چيست؟

اينك ذكر چند روايت در اين زمينه:

١. عبداللّه‌ بن محرز از ابو هريره نقل مى‌كند: رسول خدا(ص) بر پيچ عمامه‌اش سجده مى‌كرد. (٢)

با توجه به اينكه اين روايت با رواياتى كه قبلاً نقل كرديم و طى آن، پيامبر(ص) از سجده بر پيچ عمامه نهى مى‌فرمود، معارض است، بنابراين بايد آن را بر حالت ضرورت و داشتن عذر حمل كرد. بيهقى در سننش با تصريح به اين مطلب گفته است: شيخ گفته است: اما روايتى كه در اين زمينه از پيامبر(ص) در باره سجده بر پيچ عمامه نقل شده است، چيزى را ثابت نمى‌كند و روايت صحيح، روايت حسن بصرى است كه از اصحاب پيامبر(ص) حكايت كرده است. (٣)

از ابن راشد روايت شده است: مكحول را ديدم كه بر عمامه‌اش سجده مى‌كند. گفتم چرا بر آن سجده مى‌كنى؟ گفت: تا به اين وسيله مانع رسيدن سرما به دندانهايم بشوم. (٤)

٢. از انس روايت شده است: با پيامبر(ص) نماز مى‌خوانديم كه يكى از ما بر لباسش سجده كرد. (٥)

(١) صحيح بخارى، ج١، ص١٠١؛ صحيح مسلم، ج٢، ص١٠٩؛ مسند احمد، ج١، ص١٠٠؛ السنن الكبرى، ج٢، ص١٠٦.
(٢) كنز العمال، ج٨، ص١٣، شماره ٢٢٢٣٨.
(٣) السنن الكبرى، ج٢، ص ١٠٦.
(٤) عبدالرزاق، المصنّف، ج١، ص٤٠٠؛ سيرتنا و سنّتنا؛ السجدة على التربة، ص٩٣.
(٥) السنن الكبرى، ج٢، ص١٠٦، باب «من بسط ثوباً فسجد عليه».