نكته قابل توجه در بحث قسامه اعضا اين است كه تنها ديه ثابت مى‌شود و موجب قصاص نخواهد بود؛ چون قسامه، خلاف اصل و قاعده است و در موارد خلاف اصل و قاعده، بايد بر قدر متيقّن اكتفا كرد. علاوه بر آنكه كلمه «يعطى» در پايان روايت ظريف، در گرفتن ديه ظهور دارد.

بخش چهارم: مفهوم عدد در قسامه

عدد قسامه در عمد، پنجاه و در خطا، بيست و پنج است، اما محل بحث، اين است كه آيا مى‌شود تعداد قسم لازم در قسامه، پنجاه يا بيست و پنج بار توسط دو يا سه نفر مرد انجام شود يا بايد توسط پنجاه و يا بيست و پنج نفر باشد؟ به نظر مى‌رسد نظريه دوم، حق و نزديك‌تر به واقع است و رواياتى نيز بر آن دلالت مى‌كند كه به آن اشاره مى‌شود:

١. «في رواية بريد بن معاوية عن الصادق(ع) قول النبيّ(ص):... فأقيموا قسامة خمسين رجلاً أقيده برمته... و فيه قول الصادق(ع): و إلاّ حلف المدّعى عليه قسامة خمسين رجلاً ما قتلنا و لاعلمنا قاتلاً...» (١)؛ در روايت بريد بن معاويه، امام صادق(ع) از پيامبر(ص) نقل مى‌فرمايد كه در قضيه انصارى به انصار فرمود:... قسامه پنجاه مرد اقامه كنيد تا از او قصاص كنم. در ادامه همين روايت، امام صادق (ع) مى‌فرمايد:... در غير اين صورت، مدّعى عليه قسم مى‌خورد؛ قسامه پنجاه مرد مبنى بر اينكه ما او را [مقتول را] نكشته‌ايم و قاتل او را نمى‌شناسيم... .

٢. «صحيحة زرارة... فقال لهم رسول اللّه(ص): فليقسم خمسون رجلاً منكم على رجل ندفعه إليكم...» (٢)؛ در صحيحه زراره، قول پيامبر(ص) نقل شده است كه مى‌فرمايد:... پس قسم بخورند پنجاه نفر مرد از شما تا قاتل را به شما تحويل دهيم... در اين روايت،

(١) همان، باب‌نهم، حديث ٣.
(٢) همان، باب‌دهم، حديث٣.