فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٩

البقرة، ثمّ تقرأ «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» ثلاث مرّات، و تقرأ آية الكرسي حتّى تفرغ منها، ثمّ تقرأ آية السخرة... . (١)

در يكى از مناسك حج كه پيش از شيخ اعظم، انصارى(قدّس سرّه) تأليف شده و احتمالاً از حاجى كلباسى است، در ترجمه اين حديث، در بخش مستحبّات وقوف به عرفات، تعبير «ده آيه از اوّل سوره بقره» بر اثر اشتباه چاپى، به «دو آيه از اوّل سوره بقره» تبديل شده است و چون گاهى فقهاى بزرگوار در مستحبّات به ادلّه رجوع نمى‌كنند و تذكّر مى‌دهند كه به قصد رجا اتيان شود (٢)، شيخ انصارى(أفاض اللّه‌ علينا من بركات أنفاسه الشريفة) در مناسك خود كه از بهترين رساله‌هاى مناسك حج است و مدتهاى مديد، محور نگارش مناسك و موضوع حاشيه و تعليقه بسيارى از بزرگان بوده است، در اين قسمت، همان تعبير مناسك پيشين را آورده، با اين تفاوت كه متن دو آيه نخست سوره بقره را هم ذكر فرموده است؛ بدين گونه:

و ديگر رو به قبله كن و بگو: «سبحان اللّه‌» صد بار، و «اللّه‌ اكبر»... صد بار.

پس دو آيه اوّل سوره بقره را بخواند: {بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، الآم ذَلِكَ الْكِتَاب لاَرَيْبَ فِيِه هُدًى لِلْمُتَّقِينَ الَّذِينَ يُؤمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلَوةَ وَ مِمّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ } .ديگر {قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ } را سه نوبت بخواند و يك بار آية الكرسى و آيه سخره را... . (٣)


(١) الفقيه، ج٢، ص٣٢٢، حديث١٥٤٥، چاپ نجف اشرف؛ وسائل الشيعه، ج١٣، ص٥٤٠ ـ ٥٤٢، أبواب «احرام الحجّ و الوقوف بعرفة»، باب ١٤، حديث٤.
(٢) همچنان كه حضرت امام خمينى(ره) در آغاز مناسك خود گويد: «وچون مستحبّات حج بيش از آن است كه در اين رساله بيان شود، به بيان مقدارى از آنها اكتفا كرده و بقيه را به كتب مفصّله وا مى‌گذاريم كه به جا آوردن آنها به اميد ثواب، اشكالى ندارد».
(٣) مناسك حج شيخ انصارى، همراه با دوازده حاشيه، چاپ قم، ١٤١٥ق./١٣٧٣ش، اسماعيليان، ص٣٠٦-٣٠٧. البته در برخى چاپهاى مناسك شيخ، متن دو آيه نيامده و تنها همان تعبير «دو آيه اوّل سوره بقره» ذكر شده است». بنابراين شايد خود شيخ متن دو آيه را ذكر نكرده و بعدها براى تسهيل امر، در برخى چاپها دو آيه را افزوده‌اند. در اين صورت، نمى‌شود اين اشتباه را به شيخ نسبت داد، مگر اينكه در برخى مناسك پيش از وى، «دو آيه» به جاى «ده آيه» ذكر شده باشد. البته بعد از قدرى فحص، به مناسك حاجى كلباسى و صاحب جواهر دست نيافتم.