فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤١ - حضانت در فقه و قانون محمد رضا بندرچى

محمد بن ادريس در كتاب مستطرفات السرائر با سند صحيح كه به ايوب بن نوح مى‌رسد، نقل مى‌كند كه شخصى از امام صادق(ع) سؤال كرد: مردى با زنى ازدواج كرده و از او صاحب بچه‌اى شده و سپس او را رها كرده است، حال چه زمانى وى مى‌تواند كودكش را از زن بگيرد؟ امام فرمودند: هنگامى كه به هفت سالگى برسد و در اين موقع، چه بخواهد و چه نخواهد، حضانت بر عهده وى است. (١)

دو روايت ياد شده، هم از لحاظ سند، «صحيح» است و هم اينكه راوى موضوع در هر دو، يكى است و مضمون آن دو نيز تقريباً يكسان است. بدين سبب، بعضى از بزرگان، قاطعانه گفته‌اند: «مقتضاى عمل به روايت صحيح، آن است كه حضانت را تا هفت سالگىِ فرزند، حق مادر بدانيم؛ چه پسر باشد و چه دختر». (٢)

شيخ صدوق از طريق سليمان بن داود منقرى (٣)از حفص بن غياث (٤)و ديگرى (٥) از امام صادق(ع) روايت كرده است:

از امام(ع) پرسيدم: مردى همسر خود را طلاق داده و از او فرزندى دارد. كدام يك احقّ به حضانت فرزند هستند؟ فرمودند: مادر، تا زمانى كه شوهر نكرده است. (٦)

به گفته علاّمه حلّى، مستند فتواى صدوق، همين روايت است كه حق حضانت را تا زمانى كه مادر شوهر نكرده، از آنِ او مى‌داند. (٧)

شيخ كلينى نيز اين روايت را چنين آورده است:


(١) همان.
(٢) نهاية المرام،ج١، ص٤٦٨.
(٣) سند صدوق نسبت به سليمان منقرى، ضعيف است؛ زيرا در طريق به وى، قاسم بن محمد كه ضعيف است، واقع شده، ولى خود سليمان بن داود منقرى مورد توثيق نجاشى قرار گرفته است.
(٤) حفص بن غياث، شيعى نيست، ولى كتاب وى مورد اعتماد اصحاب اماميّه است.
(٥) اين ترديد كه راوى آن را ناشناس كرده، روايت را از حجّيت مى‌اندازد.
(٦) مختلف الشيعه، ج٧، ص٣٠٧.
(٧) همان.