فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤ - مسائل مستحدثه زكات سيّد محمّدحسن مرتضوى لنگرودى
انجام تعهّدات دولتى خويش است ، و نه توان دفاع از حريم قدس اسلام را دارد . . در نتيجه : زيان اين ضعف و سستى در كارهاى دولت ، به خود مردم بر مىگردد و موجب تباهى آنها خواهد شد ، و رو به تباهى مىروند . . از اين رو آيه شريفه مىفرمايد : « با خوددارى از بذل مال ـ در راه تحكيم دولت حقّ ـ خود را به هلاكت نيانداخته ، و به نابودى و نيستى نكشانيد .»
تمامى آيات انفاق ، كه با عنوان « فى سبيل اللّه» در قرآن آمده ، اشاره به همين جهت است كه بايستى مردم بر حسب مكنت و اقتدار ، هر يك به سهم خود از بذل مال در راه تحكيم پايههاى دولت دريغ نورزد ، و گرنه دود آن به چشم خودشان خواهد رفت . . شايد ، اوّلين كسى كه در اسلاممالياتوضع كرد، مولا اميرموءمنان عليهالسلام باشد . بر هر اسب سوارى در سال دو دينار ، و بر هر اسب باركش يك دينار . (١)
نكته درخور توجه آنكه در اسلام ، مقدار و جنس و نيز موارد ماليات معيّن نشده است ، اصل وضع ماليات ، و مقدار آن و موارد آن ، تماماً به دولت واگذار شده ، تا بر حسب نياز ، در هر زمان و مكان و شرائط موجود ، ماليات وضع كند ، و مقدار ماليات وموارد آننيز بستگىبهميزاننياز دولتدارد.
زيرا وضع ماليات بر اساس نياز دولت استوار است ، از اين رو دولت به هر كيفيّت و هر اندازه كه نياز داشته باشد ، به تناسب در آمدها ماليات وضع مىكند و هرگاه كه نياز نباشد ماليات نيز موضع نخواهد شد . اين بهترين شيوهاى است كه اسلام درباره ماليات و پرداخت آن در پيش گرفته و كاملاً عادلانه است . زيرا تأمين نيازهاى دولت بر حسب درآمدهاى افراد سنجيده مىشود ، و پرداخت ماليات فريضهاى است كه بر عهده توانگران گذاشته مىشود تا هر كس به ميزان درآمد خود آن را بپردازد .
آيا پرداخت كننده ماليات مىتواند آن را به عنوان زكات يا خمس حساب كند؟
خير ، مگر آنكه حاكم اسلامى و ولى امر
(١) « محمّد بن يعقوب كلينى با سند صحيح از محمّد بن مسلم و زرارة روايت كرده : عن الباقر والصادق ٨، قالا : وضع امير الموءمنين ٧ على الخيل العتاق الراعية فى كلّ فرس فى كل عام دينارين، وجعل على البراذين ديناراً .. وسائل، ج٩، ص٧٧، باب١٦ از ابواب زكات. « برذون» چهار پاى باركش است.