فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨١ - قــاعده غــرور آية اللّه محمّد رحمـــانى
را نفى مىكند ، نفى آن به اين است كه غار ضامن خسارت مغرور باشد .
ديدگاه فقها در لا ضرر
بر اين تقريب ممكن است اشكالاتى وارد شود ، براى روشن شدن اشكالات ، شايسته است گرچه به گونه اجمال به مبانى برخى از بزرگان در اين قاعده اشاره شود :
١ . نظريه شيخ الشريعه ، وى نهى را از آن جهت كه جمله خبريه در مقام انشاء به كار رفته ، تحريمى مولوى مىداند . به نظر ايشان : مدلول قاعده لا ضرر ، نهى از ضرر زدن و در نتيجه حرمت آن است. (١)
٢ . نظر شيخ انصارى اين است كه قاعده ، احكام موجب ضرر را نفى مىكند ، وى در اين باره مىنويسد : مدلول قاعده ، نفى حكم شرعى است كه موجب ضرر مىشود ، بنابر اين با اين قاعده ، سبب ( حكم ضررى ) نفى شده است به لسان نفى مسبّب ( ضرر). (٢)
٣ . نظر آخوند خراسانى ، از كلام ايشان استفاده مىشود كه :
مدلول قاعده ، نفى احكام ضررى است به لسان ادّعاى نفى موضوع آنها . (٣)
٤ . نظر منسوب به فاضل تونى مدلول قاعده لا ضرر ، نفى ضرر غير متدارك است كه برگشت آن به حكم كردن به تدارك ضرر است . (٤)
(١) شيخ الشريعه ، قاعده لا ضرر ولا ضرار ، ص٢٨ ، موءسّسه آل البيت .
(٢) شيخ انصارى ، فرايد الاُصول ، ص٣١٤ ، چاپ اوّل .
(٣) كفاية الاُصول ، ص٣٨٢ ، موءسّسه آل البيت .
(٤) فرايد الاُصول ، شيخ انصارى ، ص٥٣٢ .