ظاهر آن است كه اين زمينها ملك مسلمانان است ، چنانكه برخى آشكارا گفته‌اند ، نه اين كه تنها به آنان اختصاصى داشته باشد ؛ دليل اين سخن ، آمدن حرف « لام » و « اضافه » است كه هر دو ظاهر در ملك مى‌باشند .

برابر اين ديدگاه زمينهاى آباد به هنگام فتح ، ملك مسلمانان است ، چه آنان كه هستند و چه آنان كه پس از آن مسلمان شوند و يا به دنيا بيايند . سهم هر يك از اينان نيز به گونه برابر است و هيچ اختصاصى به جنگاوران و غير آنان ندارد .

با اين همه نمى‌توان با گروندگان به اين ديدگاه همراه بود . گرچه تعبيرهايى در اين روايات وجود دارد كه به خودى خود براى ملك و اختصاص است ، چيزهايى چون حرف « لام » و « اضافه ، ولى آنچه در مرسله حمّاد آمده با اين مطلب ناسازگار است ؛ چرا كه سخن امام(ع)در مرسله چنين است : اين زمينها در دست كسى كه آن را آباد كند مى‌ماند .

بدين سان بايد اين روايت را از سه جهت در بوته بررسى نهيم تا بتوان بر عدم ملكيّت اين زمينها براى ملك مسلمين بدان استدلال كرد :

نخست ، آنچه روايت بر آن دلالت دارد .

دوّم ، مرسل بودن روايت .

سوم ، ناسازگار بودن آن با روايتهايى كه به روشنى ملكيّت اين زمينها را براى

(١) بلغة الفقيه ، ٤٧ .