اى على ، بر زن نه جمعه است ، نه جماعت ، نه اذان ، نه اقامه ، نه عيادت بيمار ، نه تشييع جنازه ، نه هروله در سعى صفا و مروه ، نه بوسيدن حجر و نه تراشيدن موى سر [در حجّ [، نه قضاوت را عهده‌دار مى‌شود ، نه با او رايزنى مى‌شود و نه ذبح مى‌كند ، مگر به هنگامى ضرورت . نه صدا به تلبيه بلند مى‌كند ، نه در كنار قبرى مى‌ايستد ، نه خطبه را گوش مى‌دهد ، نه خود عهده‌دار شوهر دادن خويش مى‌شود و نه از خانه همسر بدون اجازه او بيرون مى‌رود ، كه اگر بى اجازه بيرون رود خدا و جبريل و ميكائيل او را لعن كنند .

روايت نقل شده در خلاف « اخّروهن من حيث أخّرهن اللّه‌ » نيز چنين حكمى است و چنين معنايى دارد . (١)

به هر روى ، چونان كه خود گواهى خواهيد كرد ، روايت مَن لا يحضره تكليف حضور در نماز جمعه و جماعت و تشييع جنازه و همانند آن را از دوش زن بر مى‌دارد و در مقام نهى از حضور وى در جمعه و جماعت نيست . روايت پيشگفته در حفظ حرمت زنان و پاك داشت آنان از آلودگى آن اندازه مبالغه دارد كه حتى تكليف به حضور در جمعه و جماعت و همانند آن را نيز از دوش زن بر مى‌دارد . به ديگر سخن ، اين اخبار آن اندازه در مسأله حفظ حرمت زن و پاسداشت كرامت و پاكى او مبالغه دارد كه مصلحت نزد يك را در برابر مفسده‌اى كه احتمالش وجود دارد فدا مى‌كند . اين كرامت نه از آن سرچشمه مى‌گيرد كه آنان زن هستند بلكه از اين بر مى‌خيزد كه زنِ مسلمان و موءمن‌اند . اين ويژگى سزامند غبطه را بهايى ويژه است و زن بايد با تقوا و پرهيز و دورى از محدوده قرق آنچه حرام الهى است اين بها را

(١) نگارنده پس از بررسى و جستجوى لازم به منبع اين حديث دست نيافته است .