توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢

جامعیت آن است و این را انسان به خوبی درک می‌کند و بهترین دلیل بر اینکه قرآن وحی الهی است همین است . آدم می‌بیند که هر دانشمند ، هر مقدار نبوغ داشته باشد ، وقتی که در یک مسیر می‌افتد آنچنان غرق در آن‌ مسیر می‌شود که دیگر اصلا غیر آن را نمی‌بیند . خوب ما دیگر سراغ داریم ، مثلا من برای صدرالمتألهین فوق‌العا ده عظمت قائل هستم ، اصلا من به‌ اندازه‌ای که از کتابهای این مرد و از تدریس کتابهای او لذت می‌برم از هیچ چیزی آن قدر لذت نمی‌برم . عالیترین آرزوی من همیشه اوست ولی در عین‌ حال حس می‌کنم که در محیط خودش غرق شده ، یعنی در آن که فن خودش هست‌ غرق شده است ، از آن دیگر نمی‌تواند بیرون بیاید . تفسیر قرآن هم که‌ می‌نویسد هیچ امکان ندارد که از آن پوست گردویی که در داخل آن پوست گردو قرار گرفته بیرون بیاید . یک بشر این مقدار نبوغ داشته باشد ولی بالاخره‌ محدود است . باز شما می‌بینید یک کس دیگر مثلا شیفته علوم تجربی می‌شود .
مثلا فرض کنید طنطاوی . طنطاوی انصافا مرد دانشمندی است . از حق نباید گذشت ، اگر این کتاب را به تفصیلی که نوشته است ، این مرد به تنهایی‌ نوشته باشد ننوشته‌اند که جمع نوشته راستی مرد بسیار متبحری بوده ، فوق‌العاده متبحر بوده . ولی او در علوم امروز غرق شده است ، دیگر اصلا نمی‌تواند از اینها بیرون بیاید . هر جمله‌ای ، هر کلمه‌ای را هر جا پیدا می‌کند می‌خواهد حتما به اینجا تطبیق بدهد . اما این تنها قرآن است که‌ همان طوری که خود خدا در افعال تکوینی خودش " لا یشغله شأن عن شأن " کتابش هم " لا یشغله شأن عن شأن " .
آن عرفان عالی‌ای که قرآن ذکر می‌کند : " « هو الاول و الاخر و الظاهر و الباطن »" [١] شما این تعبیر را هیچ جای دنیا [ حتی در ] همان‌ کتابهای . . . . که اینها دنبالش را گرفتند ، بودائیزم و این حرفها که‌ می‌گویند عالیترین این‌جور حرفها در آنجا پیدا می‌شود ، به این علو پیدا نمی‌کنید ، یا : " « فاینما تولوا فثم وجه‌الله »" [٢] " « لیس کمثله شی‌ء »" [٣] .