توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣٧

نمی‌توانم . در یک آیه دیگر می‌فرماید : " « انما سلطانه علی الذین‌ یتولونه »" [١] حکومت شیطان بر افرادی است که آن افراد سرپرستی‌ شیطان را پذیرفته‌اند . اینجا دیگر تسلط او را خیلی محدود می‌کند . افرادی‌ که سرپرستی او را پذیرفته‌اند ، بر آنها تسلط دارد ، یعنی افرادی که ولایت‌ و سرپرستی او را نپذیرفته‌اند ، بر آنها تسلط ندارد .
از این واضح‌تر ، یک محاکمه‌ای میان شیطان و گنهکاران در قیامت ذکر می‌کند که در قیامت چنین واقع خواهد شد ، منتها چون یک امری است که‌ قطعا واقع می‌شود ، قرآن به صورت گذشته نقل می‌کند : " « و قال الشیطان لما قضی الامر ان الله و عدکم وعد الحق و وعدتکم‌ فاخلفتکم و ما کان لی علیکم من سلطان الا ان دعوتکم فاستجبتم لی فلا تلومونی و لوموا انفسکم ما انا بمصرخکم و ما انتم بمصرخی انی کفرت بما اشرکتمون »" . [١] آنجا شیطان طلبکار می‌شود ، اصلا آدمیزاد را یک چیزی هم [ بدهکار می‌کند ] . می‌فرماید وقتی کار به نهایت می‌رسد و تمام می‌شود ، شیطان رو می‌کند به‌ مردمی که از او پیروی کرده‌اند ، می‌گوید : خدا به شما نوید و وعده داد ، من هم وعده دادم ، خدا وعده‌اش راستین بود ، وعده من خلاف " « ان الله‌ وعدکم وعد الحق و وعدتکم فاخلفتکم »" . معنایش این است که تسلط من بر شما که از تسلط خدا بیشتر نبود ( یعنی در همین حدود بود ) ، همان‌طوری که‌ خداوند به بشر نوید داد که اگر کار خوب بکنید چنین [ پاداش به شما خواهم داد ] ولی کسی را مجبور به کار حق نکرد ، من هم به شما نوید دادم ، کسی را که مجبور نکردم . " « و ما کان لی علیکم من سلطان »" من که بر شما مسلط نبودم ، یعنی زور نداشتم ، شما را به زور به جایی نکشاندم " « الا ان دعوتکم فاستجبتم لی » " من شما را خواندم [ و شما به سرعت‌ پذیرفتید ] . در یک آیه هست که سوت کشیدم : " « و استفزز من استطعت‌ منهم بصوتک و اجلب علیهم بخیلک و رجلک و شارکهم فی الاموال و الاولاد " [٣] یعنی تو سوت بکش ، آنها می‌آیند ، خیلی احتیاج ندارد که بخواهی‌ دنبالشان بروی ، یک سوت کشیدن کافی است که دورت بریزند .
خواب معروفی نقل می‌کنند که در زمان شیخ انصاری یک کسی خواب دید که‌