توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٥

این هم فکر کودکانه‌ای است که آدم بگوید هر چیزی که لباس هستی می‌پوشد ، چرا بعد نیست می‌شود ؟ ریشه این فکر هم یک اشتباه بیشتر نیست ، یعنی‌ این فکر و سؤال براساس این توهم است که خالق عالم ، اشیاء را از کتم‌ عدم و نیستی مطلق به وجود می‌آورد ، بعد هم یکدفعه آنها را نیست می‌کند .
می‌گوید آن را که از کتم عدم ایجاد کردی ، نگه‌دار ، چرا از میان می‌بری ؟ اگر هم می‌خواهی چیز دیگر به وجود بیاوری ، یکی دیگر از نو به وجود بیاور ، در صورتی که دنیا دنیای ماده و طبیعت و حرکت است ، یعنی تمام اشیاء که در طبیعت به وجود می‌آیند ، محال است که بدون یک ماده قبلی به وجود بیایند ، یعنی این ماده عالم است که هی شکل و صورت و نقش می‌پذیرد .
خود ما که الان به وجود آمده‌ایم ، آیا از کتم عدم مطلق به وجود آمده‌ایم یا همین ماده‌های عالم است که به این صورت [١] مصور شده است ؟ ماده عالم‌ از نظر قابلیت پذیرش صورت ، یک قابلیت معین و محدود و ظرفیت مشخصی‌ دارد . ما به هر جا برویم حساب همین است . ما هستیم و همین زمین خودمان‌ ، ماده‌ای که در همین زمین و اطراف زمین هست ، مقداری که استعداد دارد صورت گیاه بپذیرد ، صورت حیوانی بپذیرد ، صورت انسانی بپذیرد [ می‌پذیرد ] ، بالاخره محدود است ، نامحدود نیست . اگر تمام مواد این عالم‌ این صورتها را پذیرفتند و بنا شد اینها بمانند و نیست نشوند ، اولین‌ اثرش این است که راه را بر آیندگان می‌بندند ، مثلا اگر آنچه گیاه در هزاران سال پیش به وجود آمده بود فانی نمی‌شد ، آیا گیاههایی که امروز به‌ وجود آمده‌اند ، بودند ؟ انسانهایی که در سالها و قرنها و بلکه میلیونها سال پیش بوده‌اند ، اگر فقط آنها بر روی زمین باقی بودند ، آیا انسان‌ دیگری به وجود می‌آمد ؟ حیوانها همین‌طور ، و هر چیزی را که شما در نظر بگیرید . این انبساط یافتن هستی ، این که تمام اشیائی که امکان وجود دارند به وجود بیایند ، اصلا بستگی دارد به اینکه صورتهایی که در عالم‌ پیدا می‌شوند محدود و فانی باشند ، تا نوبت به صورتهای بعدی برسد ، والا اگر همه صورتهایی که در ماده عالم پیدا می‌شوند برای همیشه باقی بمانند ، تازه یک سؤال دیگر به وجود می‌آید که چرا عالم این‌قدر محدود است ؟ یا به‌ زبان حال ، از زبان آن معدومات می‌شود گفت : چرا اینها آمده‌اند و این‌ ماده را نگه داشته‌اند و دیگر هیچ به