توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٦
و اماته به دست اوست دو فرشته میداند ، احیاء به دست یک فرشته است و ممیت فرشته دیگری است . رزق و روزی را به فرشته دیگری و علم را به فرشته دیگری مسترد میکند . از نظر قرآن اصلا برای خدا تنها این صفات مدبر بودن ، محیی بودن ، ممیت بودن ، رازق بودن و حتی خالق و آفریننده و موجد بودن کافی نیست ، چون خدا این صفات را به ملائکهاش هم نسبت میدهد . اگر یک کسی آمد گفت آقا ! شما خیلی زحمت کشیدید ، مثل آقای کریسی موریسون رفتید اینهمه استدلال کردید از راه خلقت موجودات ، همه حرفها دلیل بر این است که یک ناظم شاعری و یک مدبری در عالم هست . میگوید من قبول ندارم که مدبری در عالم نیست ، [ اما ] آن مدبر هم یک خالقی دارد ، آن خالق هم یک خالقی دارد و . . . الی غیرالنهایه ، یعنی یک نوع دیگر انکار خداست ، گواینکه مادیون عقلشان به این حرفها نرسیده است . حتی برهان ارسطو از راه " محرک اول " هم ناقص است . محرک اول یعنی موجود ثابت غیرطبیعی ، یعنی وجودی که خاصیت طبیعت در آن نباشد ، تغیر و تحول در آن نباشد . خوب نباشد ، تازه میشود یک موجود غیرطبیعی ، تازه به قول خود ارسطو میشود یک عقل ( او اسم هر موجود غیرطبیعی را میگذارد عقل و مجرد ) . خوب ، آن عقل معلول یک عقل دیگری است و او معلول یک عقل ( یک مجرد ) دیگری است و . . . الی غیر النهایه . پس ما در استدلالات خودمان این اشتباه را نکنیم . این حرف را هم اول مصریها آوردند و در دهان ما انداختند ، گفتند " نه آقا ! قرآن از این راه میرود ، همه آن حرفها غلط بوده ، بیایید از این راه وارد شوید " . بله ، این خودش یک راهی است ، درست هم هست ، عوامالناس را هم باید از همین راه سوق داد ، چون برای عوامالناس اساس این است که باید ایمان داشته باشند . اصلا عوامالناس فکر نمیکند ، وقتی که آمد یک موجود مخلوقی را دید و آثار قدرت و علم و اراده را دید ، همینقدر [ که فهمید ] در ماورای محسوسات هم حقیقتی هست ، او دیگر به خدا ایمان پیدا میکند و ما ، ماورای ایمان به خدا ، از او چیز دیگری نمیخواهیم . یک وقت هست که ما میخواهیم ببینیم از چه راه مردم را بهتر و بیشتر میشود سوق داد ، اما یک وقت ما میخواهیم ببینیم آن راهی که در عین حال تمام راههای منطقی و عقلانی خلاف را سد کرده باشد ، یعنی صد درصد شکل یک برهان به خود گرفته باشد [ کدام راه است ] . تا این براهین فلسفی به آن حرفها ضمیمه نشود ، آنها شکل " برهان بر وجود خدا " به خود