این نسج تا موقعی که شرایط مساعد بود تولید مثل می‌کرد و افزایش پیدا می‌کرد . چون حدی برای آن نیست ، اما در ساختمان حیوان یا انسان که قرار گرفت ، در آن حد متوقف می‌شود . استاد : بحث ما الان به جای خوبی رسیده و تقریبا مرز مطلب مشخص است‌ که روی آن باید بحث بشود . ما در اول عرایض خودمان عرض کردیم که‌ می‌خواهیم دو مطلب را عرضه بداریم : یکی اینکه آیا این هدایت و رهبری‌ منظمی که اشیاء می‌شوند ، لازمه همان انتظامی است که در خلقتشان هست ؟ که‌ در این صورت دیگر دو چیز نیست و این هدایت لازمه همان انتظام است ، یا اینکه نه ، یک اصل دیگری علاوه بر انتظام خلقت وجود دارد ، یعنی این‌ خلقت پس از آنکه منتظم شده است ، طبق یک اصل دیگری هم هدایتها و رهبریهایی می‌شود . ما به هر حال در مقام اثبات آن هستیم . فرضا اگر این‌ مطلب اثبات نشود ، از نظر دلیل توحیدی نقصی به جایی وارد نمی‌آید ، آن‌ برهان انتظام به قوت خودش باقی است ولی ما از قرآن این‌جور استنباط کردیم که البته آن استنباط قرآنی ممکن است حرف داشته باشد ولی ما خودمان روی آن حرفی نداریم - و فکر هم می‌کنیم که این ، دو مطلب است . در این دو مطلب ببینید مرز مطلب الان به کجا رسیده . ما این را قبول‌ داریم که می‌شود ساختمان مادی اشیاء از نظر ماشینی طوری باشد که کارها را به شکلی انجام بدهد که نظیر کار ذی شعور است . فرض کنید موشکهای‌ فضاپیمایی که حالا می‌فرستند . طوری اینها را تهیه می‌کنند که این دستگاه به‌ طور خودکار مثلا از اینجا حرکت می‌کند ، به یک نقطه معینی که می‌رسد مثل‌ اینکه جلد خودش را خالی می‌کند دستگاهی است که از یک دستگاه دیگر خارج‌ می‌شود ، چون از آن نقطه به آن طرف را آن دستگاه باید طی کند . بعد به‌ یک نقطه دیگر که می‌رسد ، یک بار دیگر یکی از داخل دیگری خارج می‌شود ، باز هم وظیفه خودش را انجام می‌دهد . بعد هم فرض کنید می‌رود در کره ماه‌ می‌نشیند و از آنجا هم مخابره می‌کند . آن چیزی که در اینجا وجود ندارد نفس شعور است ، همه اینها را شعور آن سازنده اولی تنظیم کرده است . دستگاه خودش نمی‌داند چکار می‌کند ، او عکسبرداری می‌کند و عکسها را هم‌ می‌فرستد بدون اینکه اصلا خودش بفهمد که چکار می‌کند و لزومی ندارد بفهمد ، یعنی این مقدار کاری که او می‌کند لزومی ندارد که یک فهم و شعوری هم‌ داشته باشد