توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٧
اینجا که گفتید " این عضو برای اینکه کمبود را برطرف کند ، این کار را میکند " همین " برای " را که دخالت دادید ، همان اصل هدایت است . - سدیم ، پتاسیم و مواد دیگری در بدن وجود دارد که اینها کم و زیاد میشوند . کمبود یکی باعث میشود که آن چیزی که زیاد شده ، برای اینکه ترمیم بکند ، خودبه خود عمل شیمیایی انجام میدهد . حالا ما اسم آن را از روی تنگی قافیه " حس " میگذاریم . استاد : همان حرفی که در ساختمان موجودات بود که فرض تغییرات تصادفی نمیتوانست آن را توجیه کند ( در اینجا هم صادق است ) . شما در طرز کار این اشیاء ببینید که آیا حرکات بیهدف ، یعنی حرکتی که این ( شیء ) بکند بدون اینکه توجه به هدف داشته باشد ، میتواند صورت بگیرد یا نه ؟ پس این در کارش هدف دارد . طرز کار ، توجه به هدف را نشان میدهد . اگر ساختمان فقط ماشین باشد ، سازنده ماشین در ساختن آن هدف داشته است ، اما خود ماشین در کار خودش هدف ندارد . البته من این را قبول میکنم که ماشین را هم میشود طوری کامل ساخت که کارش در یک حدودی شبیه به کار موجودات هدفدار بشود ، اما نه در این کارهای خارقالعاده از قبیل انطباق با محیط که هرجایی متناسب با خصوص همان جا این کار را انجام دهد . حالا در عین حال روی آن مطالعه کنید ، ما نمیخواهیم شما به طور جزم بپذیرید . - آقای دکتر خواستند ثابت کنند هر آثاری که در یک موجود زنده میبینیم - که در قدیم آثارش را نمیدانستند - الان کشف کردهاند که مربوط به غدد است ، که در جنس ماده یک غده و در جنس نر غده دیگری است ، یعنی اگر این غده را با آن عوض کنیم ، در یک سنین مخصوصی در صفات و ساختمان آن حیوان آثاری بروز میدهد . اما مطلبی که جنابعالی میفرمایید این است که احتیاج ، عضو به وجود میآورد نه غده ، در همان مثالی که جنابعالی زدید ، آن سیخک در اثر تغییر محیط مرغ ، نه تغییر غده به وجود میآید ، پس این احتیاج مطلبی است که خارج از ماده است و این مساله احتیاج در بقیه نسوج هم دیده میشود ، یعنی اگر یک نسج عضلانی ویا بافتی را در لابراتوار کشت بدهیم ، البته تغذیه و تولید مثل میکند . اما در بدن اگر یک خراشی به وجود آمد ، این تولید مثل در حدی است که آن نقص ترمیم شود ، یعنی اگر فرض کنید دو میلیمتر سطح پوست گود شده ، در حد دو میلیمتر بنا بر احتیاج بدن و عضو ، تولید مثل متوقف میشود ، در حالی که اگر در لابراتوار بود ،