توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٧

" « اقرا و ربک الاکرم »" باز بخوان ، پروردگار تو کریمتر است . آیا کریمتر است از هر کریمی یا کریمتر است از اینکه فقط آفریننده باشد و هادی نباشد ؟ کریم خالق هادی‌ است .
" « الذی علم بالقلم ، علم الانسان ما لم یعلم »" [١] .
این همان هدایت انسان است . پروردگار تو همان کسی است که قلم را به‌ انسان تعلیم کرد ، به انسان یاد داد که قلم به دست بگیرد . قلم به دست‌ گرفتن ، نمونه و سمبلی است از خواندن و نوشتن و علم و در واقع تمام آثار تمدنی بشر که ناشی از خواندن و نوشتن و ضبط کردن و باقی گذاشتن و . . .
است .
اینجا ببینید فصل " « اقرا باسم ربک الذی خلق ، خلق الانسان من علق " ، باز دو مرتبه به عنوان یک فصل جدید : " اقرأ " بخوان ، بخوان به‌ نام آن پروردگار که آفرید . کأنه می‌فرماید : بخوان به نام آن پروردگار که‌ انسان را هدایت کرد . با یک کلمه " اقرأ " میان جمله قبل و جمله بعد فاصله ایجاد شده ، خودش دو عنایت ، دو جهت را نشان می‌دهد .
البته نمی‌خواهم بگویم آیات هدایت به این چهار آیه منحصر است . آن‌ مقداری که الان در ذهن من هست و شاید همینها را من بیشتر از تفسیر فخر رازی ، در همان تفسیر سوره " سبح اسم " گرفته باشم - این چهار آیه‌ای‌ است که عرض کردم . شاید آیات دیگری هم در قرآن باشد که خلق و هدایت‌ به عنوان دو اصل جداگانه ذکر شده باشد ولی عجالتا ما این چهار آیه را بیشتر نداریم و بعید است که بیشتر از این هم باشد ، چون او خیلی به‌ آیات قرآن احاطه دارد و [ اگر ] بیشتر [ می‌بود ] ذکر می‌کرد . البته ما در قرآن آیات هدایت زیاد داریم ولی مقصود این است که آیاتی که خلق و هدایت را به عنوان دو دلیل جداگانه از قرآن می‌شود فهمید ، عجالتا این‌ چهار آیه است .
پس مسأله اتقان صنع به تعبیر خود قرآن "« صنع الله الذی اتقن کل شی‌ء " مربوط به ساختمان و ارگانیسم موجودات است . این ساختمان با یک‌ تشکیلات و انتظاماتی