امکان استعدادی نبوده است ، البته امکان استقبالی بوده است . امکان‌ استقبالی با امکان استعدادی فرق دارد . متأخرین بین این دو فرق می‌گذارند . امکان استقبالی را در منطق ذکر می‌کنند و امکان استعدادی را در فلسفه . در زمان شیخ اصطلاح امکان استعدادی نبود و در واقع به خود این معنی هم‌ آنچنان که متأخرین توجه کرده‌اند توجه نشده بود . تا آنجا که ما تتبع‌ کرده‌ایم اول کسی که اصطلاح امکان استعدادی را بکار برده است شیخ اشراق‌ بوده است . این حرف گفته شده و گفته می‌شود که شیخ [ ابن سینا ] میان‌ امکان استعدادی و امکان ذاتی خلط کرده است ، چون در فلسفه او این دو از یکدیگر تفکیک نشده بود . شیخ در برهان خود اینطور می‌گوید : اگر ما برای‌ زمان عدمی قائل باشیم که آن عدم تقدم دارد بر وجود زمان ، آیا در ظرف‌ عدم این ممکن است یا واجب یا ممتنع ؟ واجب و ممتنع که نمی‌تواند باشد ، پس ممکن است و اگر ممکن است ، امکان جوهر است یا عرض ؟ جوهر که‌ نمی‌شود و عرض است ، بنابراین باید قائم به موضوع و محل باشد . در مقابل به وی جواب داده‌اند که این امکانی که در مقابل وجوب و امتناع واقع می‌شود امکان ذاتی است . و امکان ذاتی را خود شما که شیخ‌ هستید ، می‌گوئید امری است معقول . یعنی امکان ذاتی به اصطلاحی که متأخرین‌ گفته‌اند ، ظرف عروضش ذهن است و ظرف اتصافش خارج . یعنی این در خارج‌ ، عارض بر شی‌ء نمی‌شود ، " فمثل شیئیه او امکان - معقول ثان جا بمعنی‌ ثانی " . فلاسفه برهان اقامه می‌کنند که امکان ، در خارج عارض بر شی‌ء نمی‌شود . امکان ذاتی انتزاع عقل و اعتبار عقل است . نه این است که شیئی‌ در خارج هست و این شی‌ء در خارج متصف به امکان وجود می‌شود . نه خود ذات‌ ماهیت در ظرف خارج معروض امکان است و نه آن امکان ذاتی که ما به‌ ماهیت نسبت می‌دهیم به صورت یک صفت در موضوع قبلی وجود دارد . چیز دیگری با این خلط شده است . آن چیز فقط اشتراک لفظی دارد با امکان ذاتی‌ ، و ما به آن می‌گوئیم امکان استعدادی . بنابراین ، اصل این برهان خدشه بر می‌دارد .