بالکون و الفساد [١] ، فان قوله : " عدم الصوره یوجب عدم الذات " ان عنی بها أن عدمها [٢] یوجب عدم الجمله الحاصله منها [٣] و من‌ محلها ، فذلک حق ، و لکن المتحرک لیس تلک الجمله حتی یضر عدم الجمله‌ بل المتحرک هو المحل مع صوره ما ، أیه صوره کانت ، کما ان المتحرک فی‌ الکم هو محل الکم مع کمیه ما . و ان عنی أن عدم الصوره یوجب عدم الماده‌ فالامر لیس کذلک و الا کانت الماده حادثه فی کل صوره کائنه بعد ما لم‌ یکن ، سواء کانت دفعیه أو تدریجیه ، و کل حادث فله ماده ، فیلزم مواد حادثه الی غیر النهایه [٤] ، و ذلک محال . و مع ذلک [٥] فان لم‌ یوجد هناک شی‌ء محفوظ

[١] اولا جواب نقضی می‌دهیم که شما در کون و فساد چه می‌گوئید ؟ زیرا در کون و فساد هم صورت عوض می‌شود ولی به صورت دفعی به قول شما . البته‌ توجه داشته باشید که این غیر از آن حرفی است که خود ایشان کون و فساد را در واقع تدریجی می‌دانند و نه دفعی . حرف اینجا بر مبنای قوم است . [٢] " عدمها " یعنی عدم الصوره . [٣] اگر مقصود این است که عدمش موجب عدم مجموع است نه عدم جمیع ، به این معنا که موجب عدم صورت است نه عدم ماده ، حرف درستی است . پس صورت معدوم شده ، ماده که خودش باقی است و ماده حافظ وحدت است . اگر بگوئید ماده به تنهایی نمی‌تواند حافظ وحدت باشد ، می‌گوییم مع صوره‌ ما حافظ وحدت است . [٤] یعنی عدم جمیع که حتی ماده هم معدوم می‌شود . اگر ماده معدوم شود پس این که موجود شده من رأس موجود شده است و با اولی رابطه‌ای ندارد و حال آنکه این طور نیست . ثانیا اگر من رأس موجود شود بنابر اصل " کل‌ حادث مسبوق بماده و قوه " این مجموع ماده و صورت نیازمند به ماده‌ای‌ است ، یعنی ماده به ماده نیاز دارد و نقل کلام به این ماده می‌کنیم و هکذا تسلسل . [٥] فرضا اگر این محال هم صورت بگیرد حافظ وحدتی نداریم . چون فرض‌ حافظ وحدت در صورتی است که ماده‌ای باقی باشد ، یعنی فرض می‌کنیم تسلسل‌ محال نیست ، می‌گوئیم این شی‌ء صورتش معدوم می‌شود و ماده‌اش هم معدوم‌ می‌شود ، از نو که به وجود می‌آید یک صورت و ماده جدید به وجود می‌آید و آن صورت و ماده جدید هم باز احتیاج به یک ماده جدید دارد که آن هم به‌ وجود می‌آید و . . . الی غیر النهایه . فرضا اگر این امر محال نباشد حافظ وحدت نخواهیم داشت . یعنی آن چیزی که اول معدوم شده با این که موجود شده با یکدیگر تباین دارند .