موضوع باقی مستمر داریم یعنی اگر بگویید مسأله صوره ما در مقابل صور شخصیه اعتبار ذهن است ١ ، درست نیست . مثل این است که در این اطاق‌ بطور دائم مثلا در طول سال در هر دقیقه یک فرد بیاید و در همان موقع یک‌ فرد بیرون برود ، آیا می‌توانیم بگوییم انسان ما باقی است ؟ البته‌ می‌گوییم انسان ما باقی است ، یعنی آنرا مانند یک امر باقی فرض می‌کنیم‌ ولی بنظر دقیق انسان ما یک امر اعتباری و ذهنی است ، بلکه حقیقت این‌ است که در هر دقیقه انسانی بوده است . یعنی آنچه که در واقع موجود است‌ ، وجود انسان است به نحو کثرت ، وجود انسان به نحو وحدت که باقی باشد صرف اعتبار ذهن است . ٢ در مدت یک سال انسان در اطاق وجود نداشته‌ است ، بلکه انسانها وجود داشته‌اند . و هیچ کدامشان هم در یک سال وجود نداشته‌اند ، بلکه هر کدام در ظرف یک دقیقه وجود داشته‌اند . پس این‌ صوره ما که ما هم در اینجا می‌گوییم ، مخصوصا در کون و فساد جز یک امر انتزاعی چیز دیگری نیست .
ببینید : حرفهای مرحوم آخوند پایین و بالا دارد و این هم به دلیل غفلت‌ از حرفهای خودش نیست ، بلکه به این دلیل است که گاهی روی مسلک قوم‌ حرف می‌زده است . خود مرحوم آخوند در بعضی از کلماتش گفته که کون و فساد محال است ، به همین دلیل که ماده نمی‌تواند ضمن صوره ما باشد . اگر ماده بخواهد باقی باشد ، فقط در ضمن صورت واحد متدرج می‌تواند باقی باشد ، یا در ضمن یک صورت ساکن ثابت .
آقای طباطبائی نیز در باب قوه و فعل و در باب حرکت جوهریه از همه‌

[١] که این را هم مرحوم حاجی خواسته توجیه بکند ولی نتوانسته است . [٢] این حرفی است که خود مرحوم آخوند در جاهای دیگر مکرر گفته است و گفته است این حرف غلط است که طبیعت یوجد بوجود فرد ما و ینعدم‌ بانعدام جمیع الافراد ، بلکه الطبیعه یوجد بوجود فرد و ینعدم بانعدام ذلک‌ الفرد . چون طبیعت یعنی کلی طبیعی نه واحد است و نه کثیر ، واحد است‌ به وحدت افراد و کثیر است به کثرت افراد .