حرکت و زمان در فلسفه اسلامی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٧
نتیجهای که از این مقایسه بدست میآید این است که آن امکان عین مسافت نیست ، چون الان امکان همان امکان است ، یعنی بین الحدین است همان بین الحدین است ولی مسافت نصف آن مسافت است ، سرعت هم غیر از آن سرعت است . و نتیجه دیگر اینکه امکان یعنی حالت بین الحدین عین سرعت هم نیست ، زیرا سرعت در اولی و دومی یکی نیست ولی امکان و بین الحدین یکی است . مثال سومی که ذکر میکنند این است که : دو حرکت را با یک سرعت فرض میکنیم ، ولی دو حرکتی که با هم شروع نمیکنند . اتومبیل اول ساعت ١٢ از تهران حرکت میکند و اتومبیل دوم در ساعت یک بعد از ظهر از تهران حرکت میکند . سر ساعت دو هر دو متوقف میشوند . هر دو اتومبیل دارای یک سرعت هستند ولی اولی در ساعتی حرکت کرده است که دومی حرکت نکرده و بلکه در یک ساعت بعد حرکت کرده است . پس ماشین دوم نصف مسافت را در نصف امکان اولی گذرانیده است نه در تمام امکان اولی . یعنی نصف از آن امکان را اتومبیل دوم ساکن بوده و حرکت نداشته است ولی به هر حال آن امکان اولی وجود داشته است ، یعنی در نیمی از آن امکان ، اتومبیل دوم حرکت نداشت و در نیم دیگر حرکت کرد . نکتهای که از این مثال میفهمیم این است که علاوه بر مغایرت امکان و مسافت ، امکان با حرکت نیز یکی نیست . امکان عین حرکت نیست ، زیرا نیمی از این امکان وجود داشته در حالی که ماشین دوم در آن نیم ساکن بوده است ، یعنی سکون آن بر نیمی از این امکان منطبق است ، نه حرکتش . از اینجا میفهمیم که : ان فی الوجود کونا مقداریا فیه امکان وقوع الحرکات المختلفه او المتفقه غیر مقدار الاجسام و نهایاتها ، کشف میکنیم یک وجود مقداری را یعنی وجود یک مقدار را که غیر از مقادیر اجسام است . مقدار اجسام قار الذات است و این مقدار غیر قار الذات است .