مستقیمه أو منعطفه [١] أو راجعه [٢] ، و المستقیمات لا تدوم علی‌ اتصالها لتناهی الابعاد [٣] المکانیه کلها ، و الاخیرتان غیر متصلتین‌ لتخلل السکون بین کل حرکتین متخالفتین جهه [٤] ، و السکون لا یکون الا فی‌ الزمان ، لانه قوه الحرکات کما مر و قوه الشی‌ء لابد أن تکون متقدمه علیه‌ زمانا [٥] و الزمان یفتقر الی حرکه حافظه له ، و هو لا ینحفظ بحرکه‌ متصرمه بل بما یقبل الدوام التجددی الاتصالی ، و التی تقبل هذا الدوام هی‌ المستدیره [٦] التی یجوز اتصالها دائما ، فهی غنیه عن سائر الحرکات‌ العرضیه و هی لا تستغنی عن المستدیره ، فهی أقدم الحرکات [٧] .
و أما أن المستدیره أدومها فلما مر أن غیرها منقطعه الی سکون ، لانه‌ عدمها ، و

[١] مقصود از منعطف حرکت دوری نیست ، یک حرکت انحنائی است که بعد زاویه می‌خورد . این اصطلاح خاصی است . [٢] این تقسیم ، تقسیم درستی نیست . زیرا حرکت راجعه خودش نوعی‌ حرکت مستقیم است . راجعه حرکت مستقیمی است که اول مستقیم حرکت کرده‌ و بعد حالا دارد به همان خط مستقیم برمی‌گردد . [٣] چون ابعاد متناهی است حرکات مستقیم دائمی نیست امروزه اساسا به‌ حرکت مستقیم قائل نیستند و هر حرکتی را که ما در حس مستقیم می‌دانیم‌ می‌گویند واقعا منحنی است . اینها که چنین می‌گویند قائل به غیر متناهی‌ بودن ابعاد نیستند . قدما هم که قائل به حرکت مستقیم بودند باز هم‌ می‌گفتند که چون ابعاد متناهی است بنابراین حرکت مستقیم متناهی است . [٤] هر دو حرکتی که از نظر جهت متخالف هستند باید سکونی در بینشان‌ متخلل شده باشد و سکون هم جز در زمان رخ نمی‌دهد ، پس حرکت منعطفه و راجعه نمی‌توانند حرکات متصل باشند ، زیرا بدون تخلل سکون نمی‌تواند هیچ‌ کدام از این دو حرکت رخ دهد . [٥] سکون غیر از ثبات است ، سکون یعنی قوه حرکت . همین که سکون در کار باشد پای قوه در میان است ، قوه تقدم زمانی دارد بر فعلیت ، پس‌ سکون تقدم زمانی دارد بر حرکت . پس باید زمانی در کار باشد . [٦] از نظر قدما حرکت دائم حرکت فلک است . ولی ایشان که قائل به آن‌ نیست و حرکت دائم را حرکت جوهری می‌داند و این حرفها را بر مبنای قوم‌ زده است . [٧] تا اینجا در مقام اثبات " اقدمیت " بودند . و بعد از این در مقام اثبات " ادومیت " هستند . گرچه اساسا اصطلاح " ادوم " صحیح‌ نیست ، یکی دائمی است و بقیه غیر دائمی .