یک مطلب را بیان نکردیم که اکنون به آن اشاره می‌کنیم . در گذشته بحث‌ حرکت توسطی و حرکت قطعی آمده است و گفته‌ایم که مرحوم آخوند هم قائل به‌ حرکت توسطی است و هم قائل به حرکت قطعی است . به اعتبار حرکت قطعی ، شی‌ء در حال حرکت یک فرد زمانی متدرج الوجودی از ما فیه الحرکه دارد که‌ آن فرد در زمان موجود است به این معنا که تمام آن در تمام زمان موجود است . چون یک فردی است که به امتداد زمان ممتد است ، اولش در اول‌ زمان و وسطش در وسط زمان و آخرش هم در آخر زمان موجود است . این را حرکت قطعی می‌گوییم . ولی در عین حال حرکت ، اعتبار دیگری دارد که به آن‌ اعتبار بتمامه در مجموع زمان موجود است . بتمامه در اول زمان و در وسط زمان و در آخر هم موجود است . وقتی که حرکت دو اعتبار داشته باشد ، این دو اعتبار در حرکت جوهریه‌ هم جاری است . پس حرکت به اعتبار فرد قطعی زمانی خودش یک شی‌ء متدرج‌ الوجودی در زمان است و سیال است به سیلان زمان . و به اعتبار حرکت‌ توسطی خودش یک موجود آنی الوجودی است که مستمر در جمیع مراتب زمان‌ است . این مسأله‌ای است که مکرر گفته شده و مرحوم حاجی هم تکرار کرده‌ است .