بحث در براهین حرکت جوهریه بود . تا اینجا مرحوم آخوند سه برهان ذکر کردند ، یک برهان را قبلا در باب ربط متغیر به ثابت ذکر کردند که عله‌ المتغیر متغیر ، و عله الثابت ثابت ، و علل متغیرات باید منتهی بشوند به یک متغیر بالذات ، که در گذشته درباره آن بحث کردیم و در فصل " ربط حادث به قدیم " نیز این مسئله مطرح خواهد شد ، یک مطالب دیگر مانند ایرادهائی که به این برهان کرده‌اند و جواب آن بعدا بیان خواهد شد . دو برهان دیگر هم در اینجا خواندیم ، یکی از باب اینکه طبیعت مفید آثار موجود در خودش نیست ، بلکه آثاری که ما می‌بینیم یک سلسله توابع‌ هستند ، و دیدیم که مورد هجوم حاجی واقع شد و ایشان می‌خواستند به شدت‌ این برهان را رد بکنند . در برهان سوم هم از راه تشخص پیش آمده بودند که قبلا ذکر شد .

بیان شیخ در علت معده بودن طبیعت برای آثار خود

در اینجا باید یک نکته‌ای را راجع به برهان دوم یاد آوری بکنم که قبلا یادداشت کرده بودم و اخیرا مراجعه نکرده بودم ، لذا در جلسه پیش‌ فراموش کردم