الناطقه ، و تلک النفوس فصول اشتقاقیه ، و کذا حکم سائر الفصول فی‌ المرکبات الجوهریه ، فان کلا منها جوهر بسیط یعبر عنه بفصل منطقی کلی من‌ باب تسمیه الشی‌ء باسم لازمه الذاتی ، و هی بالحقیقه وجودات خاصه بسیطه لا ماهیه لها . و علی هذا المنوال لوازم الاشخاص فی تسمیتها بالمشخص ، فان‌ التشخص بنحو من الوجود اذ هو المتشخص بذاته و تلک اللوازم منبعثه عنه‌ انبعاث الضوء من المضی‌ء و الحراره من الحار و النار .
فاذا تقرر هذا فنقول : کل شخص جسمانی یتبدل علیه هذه المشخصات کلا أو بعضا کالزمان و الکم و الوضع و الاین و غیرها ، فتبدلها تابع لتبدل الوجود المستلزم ایاها بل عینه بوجه ، فان وجود کل طبیعه جسمانیه یحمل علیه‌ بالذات : انه الجوهر المتصل المتکمم الوضعی المتحیز الزمانی لذاته .
فتبدل المقادیر و الالوان و الاوضاع یوجب تبدل الوجود الشخصی الجوهری‌ الجسمانی . و هذا هو الحرکه فی الجوهر ، اذ وجود الجوهر جوهر کما ان وجود العرض عرض .

تنبیه تمثیلی

ان کل جوهر جسمانی له طبیعه سیاله متجدده ، و له أیضا أمر ثابت [١] مستمر باق نسبته الیها نسبه الروح الی الجسد ، و هذا کما أن الروح‌ الانسانی لتجرده باق و طبیعه البدن أبدا فی التحلیل و الذوبان و السیلان و انما هو متجدد الذات الباقیه بورود الامثال [٢] علی الاتصال ، و الخلق‌ لفی غفله عن هذا [٣] ، بل هم فی لبس من خلق جدید [٤] ، و کذلک حال‌ الصور الطبیعیه للاشیاء فانها متجدده من حیث وجودها

[١] منظور از امر ثابت همان مثال افلاطونی است . [٢] باقی است یعنی مثلش و آن هم به نحو اتصال و نه انفصال - چون‌ مجموعا حرکت است - وجود واحد ممتد را تشکیل می‌دهد . [٣] و خلق از این حدوث و فنای دائمی غافلند . [٤] عبارت " فی غفله عن هذا " را از آیه ٩٧ سوره انبیاء استفاده‌ کرده و این عبارت را از آیه &gt