حرکت و زمان در فلسفه اسلامی 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٧
و نگهدار این موجود است . اگر درخت را میبینید که وحدت خودش را حفظ کرده است ، حافظ و ملاک وحدت و ثباتش عبارت از چیزی است که از آن به مثال افلاطونی و رب النوع تعبیر میکنند ، که اگر آن نباشد این باقی نیست . این تشبیهی است که در اینجا ذکر کرده است و در ضمن اشاره کرده است به یکی از براهینی که شیخ اشراق بر وجود مثال افلاطونی اقامه کرده است . بحث شیخ اشراق بنابر حرکت جوهریه خیلی واضحتر و قویتر میشود ، و ما بیان او را بنابر حرکت جوهریه پیاده میکنیم : این درخت ، از اول تا به آخر دارای یک نظام واحدی است و وحدت و شخصیت خودش را حفظ میکند . یعنی از همان اول شروع میکند به جذب کردن مواد دیگر و آنها را جزء خود میکند و بعضی را دفع میکند و بعضی را هضم میکند و نمو میکند و خلاصه فعل و انفعالاتی انجام میدهد ، ولی در خلال این کارها شخصیتش محفوظ است ، بنابراین یک حافظ شخصیت باید داشته باشد . اگر به خود طبیعت نگاه کنیم خود طبیعت نمیتواند حافظ خودش باشد . چون هیچ چیزی از طبیعت در دو آن به یک حال نیست ، مثل آبی که در حال جریان است ، با وضع معین و حجم معین میآید و میرود . البته آب یک منبع و مصبی دارد ، ولی طبیعت چنین نیست ، بلکه چیزی است که علی الاتصال مراتبش در حال موجود شدن و معدوم شدن است و آنچه که در آن قبل موجود شده در آن بعد معدوم است ، و آنچه بعدا میخواهد موجود شود حالا موجود نیست . در اینجا چه چیزی مجموع شخصیت و نظام را حفظ میکند ؟ خود طبیعت که نمیتواند حافظ وحدت باشد ، پس یک قوه دیگری که آن قوه این سیلان را نداشته باشد ، باید حافظ نظام و وحدت طبیعت باشد ،
| گشت مبدل آب این جو چند بار |
| عکس ماه و عکس اختر برقرار |