دسته پنجم ، رواياتى اند كه حجاب هاى خداوند متعال را به حجاب هاى نورانى و ظلمانى تقسيم كرده اند . پيش از اين ، به معناى احتمالىِ حجاب هاى نورانى [١] اشاره شد ؛ امّا مقصود از حجاب هاى ظلمانى ، ظاهرا زنگارهايى است كه در اثرِ كارهاى ناشايست بر ديده دل مى نشيند و مانع خداشناسى مى گردد ، چنان كه در قرآن كريم آمده : «كَلاَّ بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ * كَلاَّ إِنَّهُمْ عَن رَّبِّهِمْ يَوْمَئذٍ لَّمَحْجُوبُونَ . [٢] هرگز ! بلكه دستاوردشان بر دل هايشان زنگار مى نهد. هرگز ! آنان در آن روز از پروردگارشان محجوب اند» . شرح اين موانع، در فصل دهم خواهد آمد . خواجه حافظ شيرازى، با اشاره به اين حجاب ها مى گويد : ٠ جمال يار ندارد نقاب و پرده، ولى غبار رَه بنشان تا نظر توانى كرد. ٠

توضيح علاّمه مجلسى درباره روايات حُجُب

علاّمه مجلسى رحمه الله در تبيين روايات مورد بحث مى نويسد : تحقيق، آن است كه اين اخبار را ظَهر و بطنى است و هر دو درست . ظاهرِ روايات ، اين است كه خداى سبحان، همان گونه كه عرش و كرسى را بدون نياز به آن دو آفريد . همين گونه برايشان پرده و حجاب و سراپرده آويخت و آنها را

[١] معناى دقيق و قطعى حجاب هاى نور و ظلمت، مشخّص نيست . براى آگاهى بيشتر در اين باره، ر . ك : فصوص الحكم ، تعليقة أبى العلاء العفيفى، ص ١٦ ـ ١٧ (فص الحكمة الإلهيّة فى الكلمة الآدمية) ، تعليقات الإمام الخمينى على فصوص الحكم .[٢] مطفّفين : آيه ١٤ ـ ١٥ .