لا تَجهَل نَفسَكَ فَإِنَّ الجاهِلَ مَعرِفَةِ نَفسِهِ جاهِلٌ بِكُلِّ شَيءٍ . [١] از خود بى خبر مباش كه بى خبر از خود ، از همه چيز بى خبر است. مَن لَم يَعرِف نَفسَهُ بَعُدَ عَن سَبيلِ النَّجاةِ ، وخَبَطَ فِي الضَّلالِ وَالجَهالاتِ . [٢] كسى كه خود را نشناسد ، از راه رهايى دور مى افتد و در گم راهى و نادانى فرو مى غلتد.

٣ . كليد هستى شناسى

دسته سوم ، احاديثى كه تصريح مى كنند خودشناسى ، مقدّمه و كليدهستى شناسى است ، چنان كه از امام على عليه السلام نقل شده است : مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَهُوَ لِغَيرِهِ أعرَفُ . [٣] آن كه خود را بشناسد ، ديگران را بهتر مى شناسد. مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَدِ انتَهى إِلى غايَةِ كُلِّ مَعرِفَةٍ وعِلمٍ . [٤] آن كه خود را بشناسد ، به نهايت هر شناخت و دانشى مى رسد.

٤ . كليد خداشناسى

دسته چهارم ، احاديثى كه خودشناسى را كليد خداشناسى ، بلكه برابر با خداشناسى مى دانند كه در فصل چهارم ملاحظه شد و مشهورترينِ آنها اين حديث شريف است كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و امام على عليه السلامروايت شده كه فرموده اند :

[١] غرر الحكم : ح ١٠٣٣٧ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ٥٢٤ ح ٩٥٤٧ .[٢] غرر الحكم : ح ٩٠٣٤ .[٣] غرر الحكم : ح ٨٧٥٨ .[٤] غرر الحكم : ح ٨٩٤٩ .