دانشنامه عقايد اسلامي - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٤٠
خداى عز و جل به سه چيز فرمان داده كه سه چيز هم همراه آنهاست: به نماز و [همراهش] زكات ، فرمان داده و از اين رو ، هر كس نماز بگزارد و زكات نپردازد ، نمازش پذيرفته نمى شود. نقش پرداختن زكات در بهره گيرى از آثار نماز ، تا آن جاست كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهمى فرمايد : لاصَلاةَ لِمَن لا زَكاةَ لَهُ . [١] آن كه زكات ندهد ، نمازى ندارد . گفتنى است كه زكات ، در مفهوم عامّ آن ، شامل مطلق حقوق مالى ، اعم از واجب و مستحب است . لذا امام صادق عليه السلامدر پاسخ به سؤالى درباره زكات ظاهرى و باطنى فرمود : أمَّا الظّاهِرَةُ فَفي كُلِّ ألفٍ خَمسَةٌ وعشرونَ ، وأمَّا الباطِنَةُ فَلا تَستَأثِر عَلى أَخيكَ بِما هُوَ أَحوَجُ إِلَيهِ [٢] مِنكَ . [٣] زكات آشكار ، در هر هزار درهم ، بيست و پنج درهم است؛ امّا زكات باطنى (حقيقى) ، آن است كه چيزى را كه برادرت بدان نيازمندتر است ، براى خود ، نگاه ندارى . بنا بر اين ، مى توان گفت كه مطلق احسان به خلق و گره گشايى از كار مردم براى خدا ، شرط بهره گيرىِ كامل از بركات مطلق ذكر و در رأس آن ، نماز است .
[١] دعائم الإسلام : ج ١ ص ٢٤٧ ، مشكاة الأنوار : ص ٩٦ ح ٢١٢ عن الإمام الصادق عليه السلام ، بحار الأنوار : ج ٩٦ ص ٢٩ ح ٥٧ .[٢] فى المصدر : «إليك» ، وهو تصحيف .[٣] الكافي : ج ٣ ص ٥٠٠ ح ١٣ ، معانى الأخبار : ص ١٥٣ ح ١ ، أعلام الدين : ص ١٢٦ كلّها عن المفضّل بن عمر ، بحار الأنوار : ج ٩٦ ص ٣٩ ح ١٠ .