دانشنامه عقايد اسلامي - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٧٢
٩ . اختلاف زبان ها و شكل ها
اختلاف زبان ها ، شكل ها و رنگ هاى مردم ، يكى ديگر از دلايل خداشناسى است ؛ زيرا اگر كارخانه آفرينش شعور نداشت ، مانند همه ماشين هاى ديگر ، توليدات آن يك نواخت بود . از سوى ديگر ، زندگى اجتماعى بشر ، بدون شناخت يكديگر ميسّر نيست . فرض كنيد در يك جامعه همه انسان ها داراى يك شكل و قيافه ، يك رنگ و با يك نوع گويش هستند و هيچ كس از ديگرى قابل شناسايى نيست ؛ نه پدر از فرزند ، نه همسر از بيگانه ، نه مجرم از بيگناه ، نه بدهكار از طلبكار ، نه فرمانده از فرمانبر ، نه رئيس از مرئوس ، و نه دوست از دشمن ، چگونه مى توان در اين جامعه زندگى كرد ؟ ! از اين رو ، قرآن تأكيد مى فرمايد : «وَ مِنْ ءَايَـتِهِ خَلْقُ السَّمَـوَ تِ وَ الْأَرْضِ وَاخْتِلَـفُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوَ نِكُمْ [١] إِنَّ فِى ذَ لِكَ لاَيَـتٍ لِّلْعَــلِمِينَ [٢] . و از نشانه هاى اوست آفرينش آسمان ها و زمين و اختلاف زبان ها و رنگ هايتان. در اين ، نشانه هايى براى دانايان است» . [٣]
[١] «الوان» ، هم به معناى اختلاف صورت ها و هم به معناى اختلاف رنگ ها تفسير شده است . هر دو تفسير ، صحيح است و اختلاف الوان ، به هر دو معنا از ادلّه توحيد است (ر . ك : مفردات ألفاظ القرآن : ذيل : «اللون» ، التفسير الكبير : ج ٢٥ ص ٩٢ ، الجواهر : ج ١٥ ص ٤٩٩ ، تفسير نمونه : ج١٦ ص٣٩٤) .[٢] روم : آيه ٢٢ .[٣] ر . ك : ص ٢٤٥ (اختلاف زبان ها و رنگ ها).