دانشنامه عقايد اسلامي - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٦٤

آرى . خداوند متعال است كه ميان انسان و دلش جدايى مى اندازد و موجب فسخ تصميم و درهم شكستن اراده مى گردد . همچنين كودكى ، جوانى ، پيرى ، ضعف ، قوّت ، صحّت ، بيمارى و ساير حالاتى كه براى انسان پيش مى آيد و خارج از اراده و تدبير اوست ، حاكى از حاكميت تدبيرِ مدبّرى جز او دارد . اين تفسير از تجربه ، در واقع ، شاخه اى از خداشناسى از طريق خودشناسى است . بنا بر اين ، مى توان اين روايات را از جمله احاديث شرح دهنده حديث «من عرف نفسه فقد عرف ربّه» شمرد . دو . دومين معناى خداشناسى از راه تجربه ، تجربه اى است كه براى انسان هاى موحّد ، متّقى و مخلص پيش مى آيد : عُرِفَ اللّه ُ سُبحانَهُ بِفَسخِ العَزائِمِ ، وَحَلِّ العُقودِ ، وكَشفِ الضُّرِّ وَالبَلِيَّةِ عَمَّن أخلَصَ لَهُ النِّيَّةَ . [١] خداى سبحان را به برهم زدن تصميم ها و گشوده شدن گِرِه ها و برطرف شدن سختى ها و گرفتارى هاى آنان كه نيّت خالصانه دارند ، شناخته مى شود. حلّ مشكلات و دفع بليات زندگى ، علاوه بر اسباب و راه هاى شناخته شده عادى و مادّى ، راه ديگرى هم دارد و آن ، عبارت است از : تقوا ، توكّل و اخلاص . قرآن كريم تصريح مى كند : «وَ مَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا * وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَحْتَسِبُ وَ مَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ . [٢]