خداشناسى از راه تجربه را دو گونه مى توان تفسير كرد : يك . در زندگى شخصى هر كس ، حالات و حوادث گوناگونى پيش مى آيد كه از يك سو حاكى از نقشه و تدبيرِ مدبّر است ، و از سوى ديگر ، خود در پديد آوردن آن نقشى ندارد ، مثل اين كه تصميم قطعى دارد كارى را انجام دهد كه در واقع ، به زيان اوست ؛ ولى بدون اين كه دليل عقلى خاصّى داشته باشد از انجام دادن آن منصرف مى شود ، بعدها معلوم مى شود اگر انجام مى داد ، براى او زيانبار بود ، چه كسى بين انسان و عزم قاطع او حايل شد و او را از خطر ، نجات داد ؟ تأمّل در اين تجربه ، همان طور كه در كلام امام على عليه السلام ملاحظه شد ، انسان را به اين نتيجه مى رساند كه مدبّر زندگى انسان ، كسى جز خود انسان است و او جز خداوندِ حكيم دانا و توانا نيست، چنان كه در قرآن مى خوانيم : «وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ . [١] وبدانيد كه خدا ، ميان انسان و دلش حايل مى شود» .

[١] انفال : آيه ٢٤ .[٢] ر . ك : ص ١٥٨ ح ٣٤٨١ .[٣] طلاق : آيه ٢ ـ ٣ .[٤] عنكبوت : آيه ٦٩ .