طبِیعِی است که شوق و رغبت به تکرار عمره براِی معتمرِین و زائرِینِی که از نقاط بعِیده به اِین امکنۀ مقدسه تشرّف مِی‌ِیابند، مِی‌تواند موجِّه تکرار اِین عمل عبادِی و سنت سنِیّه باشد، خصوصاً براِی افرادِی که امِیدِی به تشرّف در مستقبل نزدِیک را نداشته باشند و مِی‌خواهند از هر فرصتِی براِی درک بِیشتر اِین سنت استفاده کنند.

اما سخن در اِین است که آِیا هر چِیزِی که مورد رضا و رغبت ماست و حتِی نفس آدمِی آن را موجب تقرب و ازدِیاد ثواب و اجر مِی‌پندارد، در عالم واقع و در افق تشرِیع نِیز بر آن صحّه گذارده شده است و از ناحِیۀ شارع بدان امر و تشوِیق تعلق گرفته است ِیا خِیر؟

پُرواضح است عبادت و عملِی انسان را به خدا نزدِیک‌ مِی‌گرداند و حجب نفسانِی را از مسِیر تقرب و حرکت به‌سوِی مبدأ اعلِی کنار مِی‌زند که منطبق با دستور و امضاء از ناحِیۀ پروردگار باشد، و الاّ صرفاً حرکات و سکنات و اطوارِی بِیشتر نخواهد بود و نصِیب و نتِیجه‌اِی عائد فاعل و عامل نخواهد کرد.

نماز تراوِیح در شب‌هاِی ماه رمضان از جانب رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله و سلّم به‌فرادِی تشرِیع شده است[١] و اگر کسِی آن را به‌جماعت به‌جاِی آورد باطل

[١]. من لا ِیحضره الفقِیه، ج ٢، ص ١٣٧:

«سَألَ زُرارَةُ و محمّدُ بنُ مُسلِمٍ و الفُضَِیلُ أبا جَعفَرٍ الباقرَ و أبا عَبدِ اللهِ الصّادِقَ علِیهما السّلام عَنِ الصّلاةِ فِی شَهرِ رَمضانَ نافِلَةً بِاللَِیلِ جَماعةً، فَقالا: إنّ النّبِیَّ صلِّی الله علِیه و آله و سلّم کانَ إذا صَلَِّی العِشاءَ الآخِرَةَ انصَرَفَ إلِی مَنزِلِه ثُمَّ ِیَخرُجُ مِن آخِرِ اللَِیلِ إلَِی المَسجِدِ فَِیقومُ فَِیُصَلِّی. فخَرَجَ فِی أوّلِ لَِیلَةٍ مِن شَهرِ رَمَضانَ لِِیُصَلِّی کما کانَ ِیُصَلِّی، فَاصطَفَّ النّاسُ خَلفَه؛ فهَرَبَ منهم إلِی بَِیتِهِ و تَرَکَهُم. فَفَعَلوا ذلک ثَلاثَ لَِیالٍ؛ فَقامَ صلَِّی الله علِیه و آله و سلّم فِی الِیومِ الثّالِثِ عَلِی مِنبَرِهِ فحَمِدَ اللهَ و أثنِی علِیهِ، ثُمَّ قالَ: ”أِیّهَا النّاسُ، إنّ الصّلاةَ باللَِیلِ فِی شَهرِ رَمَضانَ مِن النّافِلةِ فِی جَماعَةٍ بِدعَةٌ! و صَلاةَ الضُّحِی بِدعَةٌ! ألا فلا تَجتَمِعوا لَِیلاً فِی شَهرِ رَمَضانَ لِصَلاةِ اللَِّیلِ و لا تُصَلّوا صَلاةَ الضُّحِی، فَإنَّ تِلک مَعصِِیةٌ؛ ألا فَإنّ کلَّ بِدعَةٍ ضَلالَةٌ و کلَّ ضَلالَةٍ سَبِیلُها إلَِی النّارِ.“ ثُمَّ نَزَلَ صلِّی الله علِیه و آله و سلّم و هو ِیقولُ: ”قَلِیلٌ فِی سُنّةٍ خَِیرٌ مِن کثِیرٍ فِی بِدعَةٍ.“» *