رسالۀ عمرۀ مفرده - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ١٤٤ - جواز و ثواب در فعل منهِی، بر اساس حال مخاطب

استاد: مگر شما فقِیهِی بالاتر از امام معصوم سراغ دارِید؟ خود امام در حمام نماز نمِی‌خواند. بله، اگر فقِیه به ملاکِی برسد اِیرادِی ندارد؛ لذا در بسِیارِی از موارد که دلِیل فقهِی و اجتهادِی در دست نِیست، فقِیه با اتصال و نور خود مِی‌تواند به اِین نکته دسترسِی پِیدا کند. امام صادق علِیهالسّلام مِی‌فرماِیند:

لا ِیَحِلُّ الفُتِیا لِمَن لا ِیَستَفتِی مِن اللهِ تعالِی بصَفاءِ سِرِّهِ و إخلاصِ عملِهِ و علانِِیَتِه و بُرهانٍ مِن ربِّهِ فِی کلِّ حالٍ.[١]

در فتوحات محِیِی‌الدِین ذکر شده است که انسان چطور به‌وسِیلۀ اتصال قلب با منبع تشرِیع، بدون توجه به منابع مِی‌تواند به حقِیقت مسئله برسد؛ به‌طورِی‌که اگر بعد به منابع رجوع کند، مِی‌بِیند مطلب با درِیافت قلبِی او منطبق مِی‌باشد.[٢]

بنابراِین در مواردِی که قضِیه مربوط به صفاِی سرّ و بصِیرت فقِیه است، حرفِی نِیست و اشکالِی ندارد؛ اما صحبت در اِین است که ما چنِین ملاکِی ندارِیم و باِید بر اساس همِین ادله و مطالبِ در دسترس صحبت ‌کنِیم.

نکتۀ دِیگر آنکه اگر به‌عنوان مثال فقِیهِی در شراِیطِی خاص، در حمام خاصِی نماز بخواند، از باب قضاِیاِی شخصِیه‌ است و باِید نسبت به آن بسِیار احتِیاط کرد و نمِی‌توان آن را به‌راحتِی تعمِیم داد.

قضِیۀ رضاع «سالم» پسرخواندۀ ابِی‌حذِیفة‌بن‌عتبه نِیز از همِین باب است؛ او از ابتدا در سنِین ده‌ـ‌دوازده سالگِی بر «سهله» همسر ابِی‌حذِیفه وارد مِی‌شد و چون حکم خداوند در قرآن کرِیم راجع به رفع پسرخواندگِی نازل شد، دِیگر راهِی براِی

[١]. مصباح الشرِیعة، ص ١٦. نور ملکوت قرآن، ج ٢، ص ٣١٩:

«حلال نِیست فتوا دادن، براِی کسِی که خودش درهرحال از روِی صفا و پاکِی سرّش و از روِی اخلاص در عملش و اخلاص در کارهاِی آشکارش و از روِی برهان و حجتِی از جانب پروردگارش، مسائل را از خدا نمِی‌پرسد و از او استفتاء نمِی‌نماِید.»

[٢]. فتوحات مکِیه، ج ١، ص ٢٨٠؛ ج ٣، ص ٣٣٣.